Shamlarni o'qish

Sham nima

Narx grafigi odatda shamlar bilan chiziladi. Har bir sham bitta davrni ko'rsatadi — 5 daqiqa, 1 soat, 1 kun yoki 1 hafta. Bu davr taymfreym deyiladi. Taymfreym qanday bo'lmasin, sham bir xil to'rtta narxdan quriladi — OHLC:

• Open — davrdagi birinchi savdo narxi;
• High — davr ichida erishilgan eng yuqori narx;
• Low — eng past narx;
• Close — davrdagi oxirgi savdo narxi.

Tana — ochilish va yopilish orasidagi qism. Yopilish ochilishdan yuqori bo'lsa, sham yashil (o'sish): davr oxirida xaridorlar oldinda. Past bo'lsa — qizil (pasayish). Tananing yuqori va pastidagi ingichka chiziqlar — soyalar: davr ichida erishilgan, lekin oxirigacha saqlanmagan narxlar.

Har bir qism nimani aytadi

Har bir shamni xaridor va sotuvchi o'rtasidagi qisqa jangning hisob taxtasi deb tasavvur qiling.

• Tana — kim yutganini va qanchalik ustun kelganini ko'rsatadi. Uzun tana — bir tomon boshidan oxirigacha hukmron bo'lgan.
• Yuqori soya — sotuvchilar qayerda qarshilik qilganini ko'rsatadi. Narx u yerga chiqdi, lekin turolmadi.
• Pastki soya — xaridorlar qayerda qarshilik qilganini ko'rsatadi. Narx pastga tushirildi, lekin xaridorlar u yerdagi sotuvni yutib yubordi.
• Yopilish — to'rt narxning eng muhimi. Bu davr tugaganda hamma kelishgan narx; kunlik grafikda fondlar, institutlar va indikatorlarning aksariyati aynan shu raqamni ishlatadi.

Shamni raqamlar bilan o'lchash

"Uzun soya" va "kichik tana" o'lchab ko'rilganda aniq tushunchaga aylanadi. Kunlik shamni olaylik: ochilish $50.00, eng yuqori $51.20, eng past $47.80, yopilish $50.60.

• Diapazon (high − low): $51.20 − $47.80 = $3.40.
• Tana (close − open): $50.60 − $50.00 = $0.60 — diapazonning ~18% i.
• Pastki soya (yashil shamda open − low): $50.00 − $47.80 = $2.20 — diapazonning ~65% i.
• Yuqori soya (high − close): $51.20 − $50.60 = $0.60.

Demak, kun davomida sotuvchilar narxni ochilishdan $2.20 pastga tushirdi, xaridorlar esa hammasini qaytarib olib, yana 60 sent yuqorida yopdi. Bu — bolg'aning tipik ko'rinishi. Foydali qoida: "uzun" soya — tanadan kamida ikki baravar uzun; "kichik" tana — diapazonning taxminan uchdan biridan kam.

Shamni doim qo'shnilari bilan solishtiring. $3.40 diapazon kuniga $1 yuradigan aksiya uchun juda katta, kuniga $5 yuradigan aksiya uchun esa oddiy hol.

Taymfreym: bitta sham ichida ko'p sham bor

Kunlik sham — uning ichidagi barcha kichik shamlarning qisqacha xulosasi. Quyida bitta savdo seansining (09:30–16:00 ET) 7 ta soatlik shami va ulardan hosil bo'lgan kunlik sham yonma-yon chizilgan.

Soatlik grafikda ikki soatlik sotuv ($100 → $97) va keyin besh soatlik bir tekis tiklanish ($101 gacha) ko'rinadi. Kunlik grafikda bularning hammasi bitta shamga aylanadi: ochilish $100, eng yuqori $101.30, eng past $97, yopilish $101 — $1 tana va $3 pastki soya. Voqealar bir xil, manzara butunlay boshqa.

Amaliy xulosalar:

1. Katta taymfreym og'irroq. Kunlik grafikdagi bolg'a millionlab ishtirokchining butun bir kunlik savdosini aks ettiradi; 5 daqiqalik grafikdagi bolg'a esa bir nechta buyurtmaning ishi bo'lishi mumkin.
2. Yopilishni kuting. Davr tugamaguncha sham tugallanmagan. Soat 14:00 dagi "bolg'a" 16:00 ga kelib oddiy qizil shamga aylanishi mumkin. Kunlik shamlarni asosiy seans yopilgandan keyin baholang.
3. Asosiy taymfreymni tanlang va unga sodiq qoling. Bu kursdagi investor va swing-treyderlar uchun bu odatda kunlik grafik. Kichik taymfreymlar faqat kirishni aniqlashtirish uchun — batafsil bir nechta taymfreym darsida.