KirishHisob ochish
195 ta atama

Investitsiya atamalari lug'ati

Aksiya savdosi va halol moliyaning 195 ta asosiy atamasi — oddiy tilda, misollar bilan. R:R, stop-loss, VWAP, AAOIFI, riba, tozalash va boshqalar.

Halol moliya atamalari umumiy tushuntirish uchun — fatvo emas. Investitsiya tavsiyasi ham emas.

#

10-K va 10-Q hisobotlari10-K and 10-Q filingsTahlil

AQSh kompaniyalarining SEC ga topshiradigan rasmiy hisobotlari: 10-K — yillik (auditdan o'tgan), 10-Q — choraklik.

A

AAOIFIHalol moliya

Islomiy moliya institutlari uchun buxgalteriya va audit tashkiloti. Uning shariat standarti aksiyalar skriningida keng qo'llanadi.

Asosiy chegaralar: foizli qarz va foizli aktivlar — har biri bozor kapitalizatsiyasining 30% idan kam, nohalal daromad — umumiy daromadning 5% idan kam.

ADRBozor

AQSh depozitar banki chiqargan, xorijiy kompaniya aksiyalarini ifodalovchi sertifikat. AQSh birjasida dollarda savdo qilinadi.

After-hoursBozor

Asosiy seansdan keyingi savdo (odatda 16:00–20:00 ET). Kompaniya hisobotlari ko'pincha shu vaqtda chiqadi.

AksiyaStock (share)Bozor

Kompaniyaga egalik ulushini bildiruvchi qimmatli qog'oz. Aksiya egasi kompaniya foydasi va o'sishidan ulush oladi.

Aksiyalarni qaytarib sotib olish (buyback)Share buybackBozor

Kompaniya o'z aksiyalarini bozordan sotib olib, muomaladagi aksiyalar sonini kamaytiradi — har bir qolgan aksiyaga ko'proq foyda (EPS) tushadi.

Aktivlar taqsimotiAsset allocationRisk

Portfelning qaysi qismi qayerda turishini oldindan belgilash: masalan, 70% keng ETF, 20% alohida aksiyalar, 10% naqd.

Asosiy savdo seansiRegular trading hoursBozor

AQSh birjalarining asosiy ish vaqti: 09:30–16:00 (Nyu-York vaqti). Toshkentda yozda 18:30–01:00, qishda 19:30–02:00.

ATRRisk

O'rtacha haqiqiy diapazon — aksiya bir davrda odatda qancha yurishini ko'rsatadi. Stop masofasini tanlashda foydali.

B

BalansBalance sheetTahlil

Bir kundagi holat: kompaniya nimaga ega (aktivlar), nimadan qarzdor (majburiyatlar) va aksiyadorlarga nima tegishli (kapital). Aktivlar = majburiyatlar + kapital.

Bayroq va vimpelFlag and pennantTahlil

Keskin harakatdan (ustundan) keyingi qisqa, tinch tanaffus: bayroq — kichik parallel kanal, vimpel — kichik uchburchak. Odatda trend yo'nalishida davom etadi; maqsad — ustun uzunligi yorib o'tish nuqtasiga qo'shiladi.

Baza va pivotBase and pivot pointTahlil

Baza — o'sishdan keyingi haftalab yoki oylab davom etadigan yon harakat (konsolidatsiya): finjon, tekis baza, VCP. Pivot — bazaning yorib o'tiladigan aniq narxi; xarid odatda pivotdan 0–5% yuqorida qilinadi.

Bid va askBid and askBozor

Bid — xaridorlar hozir to'lashga tayyor eng yuqori narx; ask — sotuvchilar so'rayotgan eng past narx.

BirjaStock exchangeBozor

Aksiyalar sotib olinadigan va sotiladigan tartibga solingan bozor. AQShdagi eng yiriklari — NYSE va Nasdaq.

Bitta savdodagi riskRisk per tradeRisk

Stop ishlasa yo'qotishga tayyor bo'lgan summa, hisobning foizida. Ko'pchilik 0,5–2% (ko'pincha 1%) qoidasiga amal qiladi.

Bolg'a (hammer)HammerTahlil

Kichik tanali, uzun pastki soyali sham. Pasayishdan keyin paydo bo'lsa — xaridorlar narxni qaytarganini ko'rsatadi.

BOS (tuzilma buzilishi)BOS (break of structure)Tahlil

Narx trend yo'nalishidagi oldingi cho'qqini (o'sishda) yoki tubni (pasayishda) yangilaydi — trend davom etayotganini tasdiqlaydi.

Bosh va yelkalarHead and shouldersTahlil

Uch cho'qqili burilish shakli, o'rtadagisi (bosh) eng baland. Bo'yin chizig'i buzilganda tasdiqlanadi.

Bo'yin chizig'iNecklineTahlil

Bosh-yelkalar yoki qo'sh cho'qqi shaklida cho'qqilar orasidagi tublarni birlashtiruvchi chiziq (teskari shakllarda — cho'qqilarni). Shakl faqat narx shu chiziqdan tashqarida YOPILGANDA tasdiqlanadi.

Bozor kapitalizatsiyasiMarket capitalisationBozor

Kompaniyaning bozordagi umumiy qiymati: aksiya narxi × muomaladagi aksiyalar soni.

Bozor tuzilmasiMarket structureTahlil

Cho'qqi va tublarning ketma-ketligi: HH/HL — o'sish, LH/LL — pasayish. Tuzilma o'zgarishi trend o'zgarishining birinchi belgisi.

Breaker blockTahlil

Buzilgan order block: narx zonani teskari tomonga yorib o'tgandan keyin u rolini almashtiradi. Masalan, ayiq OB ustida yopilish va BOS bo'lsa, zona keyinchalik qo'llab-quvvatlash bo'lishi mumkin.

BrokerBozor

Sizning buyurtmangizni birjaga yetkazadigan va aksiyalaringizni saqlaydigan litsenziyali vositachi kompaniya.

Brokerni tanlashda litsenziya va regulyatorni tekshiring (AQShda — SEC/FINRA, FINRA BrokerCheck orqali).

Buqa va ayiq bozoriBull and bear marketBozor

Buqa bozori — uzoq o'sish davri; ayiq bozori — cho'qqidan 20% va undan ko'p pasayish.

Buyurtmalar kitobiOrder bookBozor

Aksiya bo'yicha kutayotgan barcha limit buyurtmalar ro'yxati: qaysi narxda qancha sotib olish (bid) va qancha sotish (ask) taklif qilinmoqda.

Market buyurtma ask tomonidagi takliflarni ketma-ket "yeydi" — xaridorlar shoshqaloq bo'lsa, narx shu tarzda ko'tariladi.

C

CFDRisk

Narx farqi bo'yicha shartnoma: aksiyaning o'zi emas, broker bilan narxga tikish. Odatda yelkali va tunda foiz olinadi.

CHoCH (xarakter o'zgarishi)CHoCH (change of character)Tahlil

Trendga qarshi birinchi buzilish: o'sishda oxirgi HL tubi pastga buziladi. Burilish ehtimolining ilk belgisi, tasdiq emas.

Choraklik hisobotEarnings reportTahlil

Kompaniyaning har chorakda e'lon qiladigan daromad va foyda natijalari. Hisobot kunlari narx keskin o'zgarishi mumkin.

Consequent encroachment (CE)Tahlil

Fair value gap zonasining aynan o'rtasi (50%). Narx FVG ga qaytganda ko'pincha shu nuqtada reaksiya beradi; u kirish yoki chiqish uchun mo'ljal sifatida ishlatiladi.

D

DCA (muntazam investitsiya)Dollar-cost averaging (DCA)Risk

Har oy (yoki hafta) narxdan qat'i nazar bir xil summani investitsiya qilish. Bozorni "topish" zaruratini olib tashlaydi.

Demo savdoPaper tradingRisk

Haqiqiy pulsiz, virtual hisobda real narxlar bilan savdo qilib mashq qilish.

DivergensiyaDivergenceTahlil

Narx va indikator (RSI, MACD) qarama-qarshi tomonga yurishi: narx yangi cho'qqi qiladi, indikator esa yo'q — harakat kuchsizlanyapti.

DiversifikatsiyaDiversificationRisk

Pulni ko'p kompaniya, soha va aktivga bo'lish — bitta kompaniya xatosi butun portfelga katta zarar yetkazmasligi uchun.

Diversifikatsiya kompaniya riskini deyarli yo'q qiladi, lekin umumiy bozor tushishidan himoya qilmaydi.

DividendBozor

Kompaniya foydasining aksiyadorlarga naqd pul (ba'zan aksiya) sifatida taqsimlanadigan qismi.

Dividend daromadliligiDividend yieldTahlil

Yillik dividendning aksiya narxiga nisbati. $100 lik aksiya yiliga $3 to'lasa — 3%.

DojiTahlil

Ochilish va yopilish deyarli teng bo'lgan sham — xaridor va sotuvchi muvozanatda, ikkilanish belgisi.

Drawdown (cho'kish)DrawdownRisk

Hisobning eng yuqori qiymatidan keyingi eng past nuqtagacha pasayishi. −50% ni tiklash uchun +100% kerak.

E

EMATahlil

Eksponensial o'rtacha: oxirgi narxlarga ko'proq vazn beradi, shuning uchun SMA'dan tezroq reaksiya qiladi.

EPSTahlil

Bir aksiyaga to'g'ri keladigan sof foyda: sof foyda ÷ aksiyalar soni.

Erkin pul oqimi (FCF)Free cash flow (FCF)Bozor

Operatsion pul oqimidan kapital xarajatlar ayirilgandan keyin qolgan pul — dividend, qarz to'lash yoki aksiya qaytarib olishga ishlatiladi.

ETFBozor

Birjada aksiya kabi savdo qilinadigan fond: bitta xarid bilan butun aksiyalar savatiga egalik qilasiz.

EV/EBITDATahlil

Korxona qiymati (kapitalizatsiya + qarz − naqd pul) ÷ foiz, soliq va amortizatsiyadan oldingi foyda. Qarz va naqd puli har xil kompaniyalarni solishtirish uchun.

Ex-dividend sanasiEx-dividend dateBozor

Shu sanadan boshlab sotib olingan aksiya navbatdagi dividendni olmaydi. Dividend olish uchun undan oldin egasi bo'lish kerak.

F

Fair value gap (FVG)Tahlil

Uch shamli shakldagi bo'shliq: 1-shamning eng yuqorisi bilan 3-shamning eng pasti orasida savdo deyarli bo'lmagan zona. Narx ko'pincha uni to'ldirishga qaytadi.

Fibonachchi darajalariFibonacci retracementTahlil

Impuls harakatining 23.6%, 38.2%, 50%, 61.8% qismlari. Tuzatish qayerda to'xtashi mumkinligini taxmin qilishda ishlatiladi.

Fibonachchi kengaytmasiFibonacci extensionTahlil

Impuls uzunligining 127.2% yoki 161.8% iga teng nuqtalar — oldingi cho'qqidan yuqoridagi foyda olish maqsadlari. $80 → $100 impulsida 1.272 = $105.44, 1.618 = $112.36.

Finjon va dastaCup and handleTahlil

O'sishni davom ettiruvchi baza: yumaloq "finjon" (odatda 12–35% chuqurlik), so'ng qirra ostida sayoz, kamhajm "dasta". Signal — dasta cho'qqisi (pivot) hajm bilan yorilishi.

Float (erkin muomala)FloatBozor

Ochiq bozorda erkin savdo qilinadigan aksiyalar soni — insayderlar va cheklangan aksiyalarsiz.

Foiz qoplamasiInterest coverageTahlil

Operatsion foyda ÷ foiz xarajati. Foyda foizni necha barobar qoplashini ko'rsatadi; 2 dan past — xavfli zona.

Foizli aktivlar nisbatiInterest-bearing assets ratioHalol moliya

Naqd pul va foizli qimmatli qog'ozlarning bozor kapitalizatsiyasiga nisbati. AAOIFI chegarasi — 30% dan kam.

FOMORisk

"Imkoniyatni boy berish qo'rquvi" — allaqachon ko'p o'sgan aksiyaga rejasiz, kech kirish.

Forward P/ETahlil

Narx ÷ KELGUSI 12 oy (yoki yil) uchun analitiklarning EPS prognozi. Trailing P/E esa o'tgan 12 oyning haqiqiy EPS idan hisoblanadi.

Foyda rentabelligiEarnings yieldTahlil

EPS ÷ narx, ya'ni 1 ÷ P/E. P/E 25 — 4% foyda rentabelligi: har $100 narxga yiliga $4 foyda.

Foyda va zarar hisobotiIncome statementTahlil

Kompaniyaning davr (chorak yoki yil) davomida qancha sotgani, qancha xarajat qilgani va qancha foyda qolganini ko'rsatuvchi hisobot.

G

Gap (bo'shliq)GapTahlil

Narx oldingi yopilishdan sezilarli yuqori yoki past ochilib, grafikda bo'sh joy qolishi. Ko'pincha yangilik yoki hisobotdan keyin.

G'ararGhararHalol moliya

Shartnomadagi haddan tashqari noaniqlik yoki mavhumlik. Islomiy moliyada shartnomani buzuvchi omil hisoblanadi.

Grafik shaklChart patternTahlil

Narx grafigida takrorlanadigan shakllar: uchburchak, bayroq, bosh va yelkalar, qo'sh cho'qqi. Davom yoki burilish ehtimolini ko'rsatadi.

H

Halol ETFShariah-compliant ETFHalol moliya

Faqat shariat skriningidan o'tgan aksiyalardan tashkil topgan ETF.

Halol skriningShariah screeningHalol moliya

Aksiyani ikki bosqichda tekshirish: biznes faoliyati (taqiqlangan soha yo'qligi) va moliyaviy nisbatlar (qarz, foizli aktivlar, nohalal daromad).

HaramiTahlil

Ikki shamli shakl: katta shamdan keyin tanasi uning tanasi ichida qoladigan kichik sham. Harakat to'xtaganini ko'rsatadi; yutishdan zaifroq, tasdiq talab qiladi.

Hisob-kitob (T+1)Settlement (T+1)Bozor

Savdodan keyin aksiya va pul rasman egasiga o'tishi. AQShda 2024-yil maydan beri — savdodan keyingi 1 ish kuni (T+1).

Hisobot syurprizi (beat / miss)Earnings surprise (beat / miss)Tahlil

Haqiqiy natija bilan konsensus prognoz orasidagi farq. Yaxshiroq — beat, yomonroq — miss.

Hisobotdan keyingi driftPost-earnings driftTahlil

Kuchli syurprizdan keyin narx bir kunda emas, bir necha hafta davomida o'sha yo'nalishda sekin harakatlanishda davom etishi kuzatiladi. Ehtimol, kafolat emas.

I

Ichki sham (inside bar)Inside barTahlil

Butun diapazoni (eng yuqoridan eng pastgacha) oldingi "ona" sham ichida qoladigan sham. Siqilish belgisi; ona shamning chegarasi qaysi tomonga buzilsa, o'sha tomon yutgan bo'ladi.

IndeksIndexBozor

Aksiyalar savatining umumiy harakatini ko'rsatuvchi ko'rsatkich. Masalan, S&P 500 — AQShning ~500 yirik kompaniyasi.

IPOBozor

Kompaniya aksiyalarini birinchi marta ommaga sotib, birjaga chiqishi.

J

Joriy likvidlik koeffitsientiCurrent ratioTahlil

Qisqa muddatli aktivlar ÷ qisqa muddatli majburiyatlar. 1 dan past bo'lsa, kompaniya bir yil ichidagi to'lovlarga qiynalishi mumkin.

K

Kapital xarajatlar (capex)Capital expenditure (capex)Tahlil

Uzoq muddatli aktivlarga — zavod, uskuna, serverlarga — sarflangan pul. Operatsion pul oqimidan ayirilsa, FCF qoladi.

Kasr aksiyaFractional sharesBozor

Aksiyaning bir qismini sotib olish: masalan $500 lik aksiyadan $50 ga 0,1 dona.

Kechki yulduzEvening starTahlil

Tong yulduzining teskarisi: o'sish cho'qqisida katta yashil sham, kichik tanali "yulduz" va birinchi tananing o'rtasidan pastda yopiladigan katta qizil sham. O'sish tugayotganiga ishora.

KonfluensConfluenceTahlil

Bir narx zonasida bir nechta mustaqil dalil to'planishi: masalan, Fibonachchi darajasi, eski qarshilik va order block bir joyga tushadi. Bunday zona yolg'iz darajadan ishonchliroq hisoblanadi.

Konsensus prognozConsensus estimateTahlil

Kompaniyani kuzatuvchi analitiklar EPS va daromad prognozlarining o'rtachasi. Hisobot natijasi shu raqam bilan solishtiriladi.

Ko'p taymfreym tahliliMulti-timeframe analysisTahlil

Yo'nalishni katta taymfreymda (kunlik), kirish nuqtasini kichigida (1 soatlik) aniqlash usuli.

KorreksiyaCorrectionBozor

Narxning so'nggi cho'qqisidan 10–20% ga pasayishi. O'sish trendida tez-tez uchraydi.

Kunlik zarar chegarasiDaily loss limitRisk

Oldindan belgilangan kunlik maksimal zarar (masalan, hisobning 2% i yoki 2 ta zararli savdo). Unga yetilsa — o'sha kuni savdo to'xtatiladi.

Kutilgan harakatExpected moveTahlil

Opsion narxlaridan kelib chiqadigan, bozor hisobotdan keyin kutayotgan taxminiy harakat (± %). Yo'nalishni emas, kattalikni bildiradi.

Kutilma (expectancy)ExpectancyRisk

Bir savdodan o'rtacha kutiladigan natija: win rate × o'rtacha foyda − (1 − win rate) × o'rtacha zarar.

L

Leverage (yelka)LeverageRisk

Kichik o'z mablag' bilan katta pozitsiya ochish. Foydani ham, zararni ham ko'paytiradi: 10× da 10% harakat = 100%.

LikvidlikLiquidityBozor

Aksiyani narxni sezilarli o'zgartirmasdan tez sotib olish yoki sotish imkoniyati. Yuqori hajm — yuqori likvidlik.

Likvidlik havzasiLiquidity poolTahlil

Ko'p kutilayotgan buyurtmalar (stop-loss'lar, yorib o'tish buyurtmalari) to'plangan narx sohasi: teng tublar ostida, teng cho'qqilar ustida, yumaloq raqamlar va kechagi kun cho'qqisi/pasti atrofida.

Likvidlikni supurishLiquidity sweepTahlil

Narx ko'p stoplar turgan darajani (masalan, teng tublar ostini) qisqa soya bilan urib, keyin ortga qaytishi.

Limit buyurtmaLimit orderBozor

Faqat siz belgilagan narxda yoki undan yaxshiroq narxda bajariladigan buyurtma. Narx kafolatlanadi, bajarilish — yo'q.

Long (xarid)Long positionBozor

Aksiyani narxi oshishini kutib sotib olish. Eng ko'p yo'qotish — tikilgan summa.

M

MACDTahlil

12 va 26 davrli EMA'lar farqi va uning 9 davrli signal chizig'i. Kesishishlar momentum o'zgarishini ko'rsatadi.

MarginRisk

Brokerdan qarzga olingan pul bilan savdo. Qarz odatda foizli, zarar esa o'z pulingizdan ham oshishi mumkin.

Margin call va stop-outMargin call (stop-out)Risk

Yelkali hisobda zarar depozitni ma'lum darajaga tushirganda brokerning talabi yoki pozitsiyani majburan yopishi. Pozitsiya ko'pincha eng past nuqtada yopiladi.

Masalan, 1:10 yelkada va talab qilingan marjaning 50% ida yopish qoidasida narx atigi 5% tushishi kifoya.

Market buyurtmaMarket orderBozor

Joriy eng yaxshi narxda darhol bajariladigan buyurtma. Tez, lekin aniq narx kafolatlanmaydi.

MarubozuTahlil

Soyasi juda kichik yoki umuman yo'q, uzun tanali sham. Bir tomon (xaridor yoki sotuvchi) davr boshidan oxirigacha to'liq nazoratda bo'lgan.

MaysirHalol moliya

Qimor, tasodifga tikish. Natija mehnat yoki haqiqiy aktivga emas, omadga bog'liq bo'lgan bitimlar.

Mitigatsiya (OB'ni sinash)MitigationTahlil

Narxning order block zonasiga birinchi marta qaytishi. Shu tegishda zonadagi bajarilmagan buyurtmalar ishlatiladi, shuning uchun keyingi tegishlar odatda zaifroq bo'ladi.

Moliyaviy regulyatorFinancial regulatorBozor

Brokerlar va investitsiya kompaniyalariga litsenziya beradigan va ularni nazorat qiladigan davlat organi: AQShda SEC va FINRA, Buyuk Britaniyada FCA, Kiprda CySEC va hokazo.

Litsenziyani broker yuborgan havola orqali emas, regulyator reyestrida o'zingiz tekshiring — klon saytlar bor.

Murakkab foiz (compounding)CompoundingRisk

Daromad ham daromad keltirishi: o'sish asosga qo'shiladi va keyingi yil kattaroq summadan hisoblanadi. Vaqt qancha uzoq — ta'sir shuncha katta.

N

Narx alertiPrice alertBozor

Narx siz belgilagan darajadan yuqoriga yoki pastga o'tganda keladigan bildirishnoma. U savdo qilmaydi — faqat "grafikka qarash vaqti" deb eslatadi.

Nisbiy hajmRelative volumeTahlil

Joriy hajmning odatiy (o'rtacha) hajmga nisbati. 2× — odatdagidan ikki baravar ko'p savdo bo'lyapti.

Nohalal daromadImpermissible incomeHalol moliya

Kompaniya daromadining taqiqlangan manbalardan (asosan foizdan) kelgan qismi. AAOIFI chegarasi — umumiy daromadning 5% idan kam.

O

ObligatsiyaBondBozor

Kompaniya yoki davlatga beriladigan qarz qog'ozi: egasi belgilangan foiz va muddat oxirida asosiy summani oladi. Foizga asoslangani uchun oddiy obligatsiyalar halol portfelda ishlatilmaydi.

OHLCTahlil

Har bir sham to'rt narxdan iborat: Open (ochilish), High (eng yuqori), Low (eng past), Close (yopilish).

O'lchov maqsadiMeasured moveTahlil

Shakldan maqsad hisoblash usuli: shakl balandligi (yoki bayroq ustuni uzunligi) buzilish nuqtasidan harakat tomoniga qo'yiladi. Masalan, bosh $120, bo'yin $104 bo'lsa maqsad $104 − $16 = $88. Bu mo'ljal, kafolat emas.

O'lim kesishishiDeath crossTahlil

Tez sirg'aluvchi o'rtacha sekinidan pastga kesib o'tishi (klassik: 50 kunlik 200 kunlikdan pastga). Uzoq muddatli trend zaiflashganining kechikkan tasdig'i.

Oltin cho'ntakGolden pocketTahlil

Fibonachchi tuzatishining 61.8% va 65% darajalari orasidagi tor zona. Ko'p treyderlar kuzatgani uchun tuzatish shu yerda to'xtashi tez-tez uchraydi, lekin kafolat yo'q.

Oltin kesishishGolden crossTahlil

Tez sirg'aluvchi o'rtacha sekinidan yuqoriga kesib o'tishi; klassik ko'rinishi — 50 kunlik o'rtacha 200 kunlikdan yuqoriga o'tishi. Trend o'zgarganini tasdiqlaydi, lekin kechikadi.

Operatsion marjaOperating marginTahlil

Operatsion foyda ÷ daromad: tannarx va kundalik xarajatlardan (ish haqi, reklama, tadqiqot) keyin har $100 sotuvdan qancha qoladi.

Order blockTahlil

Kuchli harakatdan oldingi oxirgi qarama-qarshi sham zonasi (o'sishdan oldingi oxirgi qizil sham). Narx unga qaytganda yirik buyurtmalar yana faollashishi kutiladi.

Ortiqcha savdoOvertradingRisk

Reja bo'yicha sharoit bo'lmasa ham juda ko'p savdo qilish: komissiya va xatolar ko'payadi.

Osilgan odam (hanging man)Hanging manTahlil

Bolg'a shaklidagi sham (kichik tana, uzun pastki soya), lekin o'sishdan keyin, ko'pincha qarshilik yonida. Sotuvchilar kun ichida narxni keskin tushira olganini ko'rsatadi; keyingi shamning tasdig'ini talab qiladi.

O'sish aksiyasiGrowth stockBozor

Daromadi tez (yiliga 20%+) o'sayotgan kompaniya aksiyasi. Odatda P/E yuqori, dividend kam yoki yo'q.

P

P/B koeffitsientiP/B ratioTahlil

Bozor kapitalizatsiyasi ÷ aksiyadorlar kapitali (balans qiymati). Aktivlari asosiy boylik bo'lgan sohalarda foydali; brend va dasturiy ta'minot kompaniyalarida kam ma'no beradi.

P/EP/E ratioTahlil

Narxning bir aksiyaga foydaga nisbati (narx ÷ EPS). Investor $1 foyda uchun necha dollar to'layotganini ko'rsatadi.

P/S koeffitsientiP/S ratioBozor

Bozor kapitalizatsiyasi ÷ yillik daromad. Hali foyda qilmayotgan kompaniyalarni baholashda P/E o'rniga ishlatiladi.

PEGPEG ratioBozor

P/E ÷ foyda o'sishi (yillik %). 1 atrofida — narx o'sishga mos; ancha yuqori — o'sishga nisbatan qimmat.

Penny stockBozor

Juda arzon (SEC ta'rifida $5 dan past) va odatda kichik, kam likvid kompaniya aksiyasi. Manipulyatsiyaga moyil.

Pin barTahlil

Bir uchida kichik tana, boshqa uchida qo'shni shamlardan aniq chiqib turgan uzun "dum" (soya) bor sham. Dum sinab ko'rilib, rad etilgan narxni ko'rsatadi.

Pirildoq (spinning top)Spinning topTahlil

Kichik tanali, ikki tomonida ham soyasi bor sham. Ikki tomon ham urindi, hech kim yutmadi — ikkilanish belgisi.

Pona (wedge)WedgeTahlil

Ikkala chegara chizig'i BIR tomonga qiyshaygan va yaqinlashadigan shakl. Ko'tariluvchi pona odatda pastga, tushuvchi pona yuqoriga buziladi — trend kuchsizlanayotganini ko'rsatadi.

Ponzi sxemasi (moliyaviy piramida)Ponzi schemeRisk

Eski ishtirokchilarga "foyda" yangi kelganlarning pulidan to'lanadigan firibgarlik. Odatda yuqori kafolatlangan daromad va referal bonuslar bilan; yangi pul to'xtaganda quladi.

Pozitsiya hajmiPosition sizeRisk

Bitta savdoda nechta aksiya olish. Formula: (hisob × risk %) ÷ (kirish − stop).

Pre-marketBozor

Asosiy seansdan oldingi savdo (odatda 04:00–09:30 ET). Hajm kichik, spred keng — narx harakati ko'pincha ishonchsiz.

Profit factorRisk

Barcha foydalar yig'indisining barcha zararlar yig'indisiga nisbati. 1 dan katta — tizim umumiy hisobda plyusda.

Prognoz (guidance)GuidanceBozor

Kompaniya rahbariyatining keyingi chorak yoki yil uchun daromad va foyda bo'yicha o'z kutilmasi. Ko'pincha natijaning o'zidan ham ko'proq narxni qimirlatadi.

Pul oqimi hisobotiCash flow statementTahlil

Kassaga haqiqatan qancha pul kelib-ketganini uch qismda ko'rsatadi: operatsion, investitsion va moliyaviy faoliyat.

Pump and dumpRisk

Firibgarlik sxemasi: guruh arzon aksiyani reklama qilib narxini ko'taradi, keyin o'zi qimmatga sotib, narxni qulatadi.

Q

QarshilikResistanceTahlil

Narx ko'tarilganda sotuvchilar ko'payib, o'sish to'xtash ehtimoli yuqori bo'lgan daraja.

Qarz / kapital (D/E)Debt-to-equity (D/E)Tahlil

Foizli qarz ÷ aksiyadorlar kapitali. Biznes qancha qismi qarz hisobiga moliyalashtirilganini ko'rsatadi.

Halol skriningdagi qarz nisbati bundan farq qiladi: u qarzni balans kapitaliga emas, BOZOR kapitalizatsiyasiga bo'ladi.

Qarz nisbatiDebt ratioHalol moliya

Foizli qarzning bozor kapitalizatsiyasiga nisbati. AAOIFI chegarasi — 30% dan kam.

Qasos savdosiRevenge tradingRisk

Zarardan keyin uni tezda "qaytarib olish" uchun kattaroq risk bilan rejasiz savdo qilish.

Qayta testRetestTahlil

Yorib o'tishdan keyin narxning o'sha darajaga qaytib, uni sinab ko'rishi.

Qaytmas xarajat xatosiSunk cost fallacyRisk

Allaqachon yo'qotilgan pul yoki vaqt sababli noto'g'ri qarorni davom ettirish: "shuncha zarar qildim, endi sotolmayman". Bozor sizning kirish narxingizni bilmaydi.

Qismlab chiqishScaling out (partial exit)Risk

Pozitsiyani bir necha bosqichda sotish: masalan, yarmi birinchi maqsadda, qolgani keyingisida. Natija bosqichlarning o'rtacha R qiymati bo'ladi.

Qisqich (tweezer) tub / cho'qqiTweezer bottom / topTahlil

Qo'shni ikki (yoki undan ko'p) shamning eng pasti (tub) yoki eng yuqorisi (cho'qqi) bir xil. Narx shu darajani ikki marta sinab, ikki marta rad etilgan.

Qiymat aksiyasiValue stockBozor

Barqaror, sekin o'sadigan va foydasiga nisbatan arzon baholangan kompaniya aksiyasi. Ko'pincha dividend to'laydi.

Qiymat tuzog'iValue trapTahlil

Multiplikatorlari past bo'lgani uchun arzon ko'rinadigan, lekin biznesi yomonlashib borayotgani sababli yana arzonlashadigan aksiya.

Qo'llab-quvvatlashSupportTahlil

Narx pasayganda xaridorlar ko'payib, to'xtash ehtimoli yuqori bo'lgan daraja.

Qora bulut (dark cloud cover)Dark cloud coverTahlil

Teshuvchi chiziqning teskarisi: o'sishdan keyin yashil shamdan so'ng qizil sham uning yopilishidan yuqorida ochilib, yashil tananing o'rtasidan pastda yopiladi.

Qo'sh cho'qqi va qo'sh tubDouble top and double bottomTahlil

Burilish shakli: narx bir darajani ikki marta sinab, ikki marta o'ta olmaydi. Qo'sh cho'qqi (M) o'sishdan keyin, qo'sh tub (W) tushishdan keyin hosil bo'ladi. Ular orasidagi bo'yin chizig'i yopilish bilan buzilgandagina tasdiqlanadi.

R

R-karrali (R)R-multipleRisk

Savdo natijasini boshlang'ich risk birligida o'lchash: natija ÷ (kirish − stop). Stop urilsa −1R, risk ikki baravari foyda — +2R.

R:R (risk/foyda nisbati)R:R (risk/reward ratio)Risk

Kutilgan foydaning tavakkal qilinayotgan zararga nisbati: (maqsad − kirish) ÷ (kirish − stop). 1:2 — har $1 risk uchun $2 maqsad.

1:2 nisbatda zararga chiqmaslik uchun savdolarning kamida ~33% i yutishi kifoya: kerakli win rate = 1 ÷ (1 + R).

RebalansRebalancingRisk

Vaqt o'tib buzilgan portfel taqsimotini maqsadga qaytarish: ko'p o'sgan qismdan biroz sotib, kam vaznli qismga qo'shish yoki yangi pulni unga yo'naltirish.

RibaHalol moliya

Qarz evaziga olinadigan yoki to'lanadigan foiz (ustama). Islomda taqiqlangan.

ROE (kapital rentabelligi)ROE (return on equity)Tahlil

Sof foyda ÷ aksiyadorlar kapitali. Aksiyadorlar pulining har $100 iga yiliga qancha foyda to'g'ri kelishini ko'rsatadi.

Katta qarz kapitalni kichraytirib ROE ni sun'iy oshiradi — shuning uchun ROE ni qarz va ROIC bilan birga o'qing.

ROIC (kiritilgan kapital rentabelligi)ROIC (return on invested capital)Tahlil

Soliqdan keyingi operatsion foyda ÷ (kapital + qarz). Biznesga kiritilgan BARCHA pul qanchalik samarali ishlayotganini ko'rsatadi.

Rol almashinuviSupport/resistance flipTahlil

Yorib o'tilgan qarshilik keyinchalik qo'llab-quvvatlashga aylanishi (va aksincha).

RSITahlil

0–100 oralig'idagi momentum indikatori (odatda 14 davr). 70 dan yuqori — "haddan tashqari sotib olingan", 30 dan past — "haddan tashqari sotilgan".

S

Savdo hajmiVolumeTahlil

Ma'lum vaqt ichida sotilgan aksiyalar soni. Narx harakati katta hajm bilan bo'lsa — ishonchliroq.

Savdo jurnaliTrading journalRisk

Har bir savdoni sababi, kirish/chiqish, natija va xulosalari bilan yozib boriladigan daftar.

SektorSectorBozor

Bir xil sohadagi kompaniyalar guruhi: texnologiya, sog'liqni saqlash, energetika va h.k.

Sham (candlestick)CandlestickTahlil

Bir davrdagi narxni ko'rsatuvchi shakl: tanasi ochilish va yopilishni, soyalari eng yuqori va eng past narxni ko'rsatadi.

Short (qisqa sotish)Short sellingBozor

Qarzga olingan aksiyani sotib, keyin arzonroq qaytarib olishga umid qilish. Zarar nazariy jihatdan cheklanmagan.

Ko'pchilik shariat standartlari (jumladan AAOIFI) o'zingizga tegishli bo'lmagan narsani sotishga ruxsat bermaydi. Limitup demo va kalkulyatorlari faqat xarid (long) uchun.

Short interestTahlil

Qisqa sotilgan, hali qaytarilmagan aksiyalar soni (ko'pincha float'ga nisbatan foizda). AQShda oyiga ikki marta e'lon qilinadi.

Shubhali statusDoubtful statusHalol moliya

Skrining aniq xulosaga kela olmagan holat — masalan, nisbat chegaraga juda yaqin yoki hisobot eskirgan.

SignalTrade signalRisk

Skaner oldindan belgilangan qoida bajarilganini ko'rganda yuboradigan xabar: kirish, stop va maqsad darajalari bilan. Kafolat emas.

Sirg'aluvchi o'rtacha (SMA)Moving average (SMA)Tahlil

So'nggi N davr yopilish narxlarining o'rtachasi. Shovqinni silliqlab, trend yo'nalishini ko'rsatadi (masalan, 50 va 200 kunlik).

SkrinerStock screenerTahlil

Minglab aksiyalarni mezonlar (narx, hajm, sektor, indikatorlar) bo'yicha saralovchi vosita.

SlippageRisk

Kutilgan narx bilan haqiqiy bajarilish narxi orasidagi farq. Tez bozorda va kam likvid aksiyalarda kattaroq.

Sof marjaNet marginBozor

Sof foyda ÷ daromad: barcha xarajat va soliqdan keyin har $100 sotuvdan qancha foyda qoladi.

Soxta yorib o'tishFalse breakoutTahlil

Narx darajadan chiqqandek bo'lib, tezda ortga qaytishi. Kam hajmli yorib o'tishlarda ko'p uchraydi.

Soya (pilik)Wick (shadow)Tahlil

Sham tanasidan yuqori va pastga chiqqan ingichka chiziq — davr ichidagi eng yuqori va eng past narx.

SPACBozor

"Bo'sh chek" kompaniya: IPO orqali pul yig'adi, keyin xususiy kompaniya bilan qo'shilib, uni birjaga olib chiqadi.

SplitStock splitBozor

Aksiyalarni bo'lish: masalan 4:1 splitda har bir aksiya 4 taga aylanadi, narx 4 baravar tushadi. Umumiy qiymat o'zgarmaydi.

SpredSpreadBozor

Ask va bid narxlari orasidagi farq. Likvid aksiyada bir necha sent, kam savdo qilinadiganida — ancha katta.

Stop buyurtma (stop-market)Stop order (stop-market)Bozor

Narx belgilangan darajaga yetganda market buyurtmaga aylanadigan buyurtma. Odatda ochiq pozitsiyani himoya qilish (stop-loss) uchun ishlatiladi.

Gap paytida stop belgilangan narxdan ancha yomon narxda bajarilishi mumkin: narx stop ustidan sakrab o'tadi.

Stop-limit buyurtmaStop-limit orderBozor

Stop narxiga yetganda limit buyurtmaga aylanadi. Narx keskin sakrasa, umuman bajarilmay qolishi mumkin.

Stop-lossRisk

Narx belgilangan darajaga tushsa, zararni cheklash uchun pozitsiyani avtomatik yopadigan buyurtma.

Stop — zarar chegarasi, lekin narx gap bilan sakrasa, bajarilish stopdan yomonroq bo'lishi mumkin.

SukukHalol moliya

Islomiy obligatsiya o'rnini bosuvchi sertifikat: foiz o'rniga real aktiv yoki loyihadagi ulushdan daromad beradi.

Swing high / swing lowTahlil

Grafikdagi aniq burilish nuqtasi: swing high — ikki tomonidagi shamlardan baland cho'qqi, swing low — ikki tomonidagi shamlardan past tub. Ko'pincha har tomonda kamida 2 sham sharti olinadi.

T

Take-profitRisk

Narx maqsadga yetganda foydani qayd etish uchun pozitsiyani yopadigan daraja yoki buyurtma.

Tasdiqlash moyilligiConfirmation biasRisk

Faqat o'z fikrini tasdiqlaydigan ma'lumotni ko'rish va qarshi dalillarni e'tiborsiz qoldirish. Savdoda — "aksiya baribir ko'tariladi" deb ogohlantiruvchi belgilarni ko'rmaslik.

TaymfreymTimeframeTahlil

Bitta sham qamrab oladigan vaqt: 15 daqiqa, 1 soat, 1 kun. Katta taymfreym — kattaroq manzara.

Teshuvchi chiziq (piercing line)Piercing lineTahlil

Pasayishdan keyingi ikki shamli shakl: qizil shamdan keyin yashil sham uning yopilishidan pastda ochilib, qizil tananing o'rtasidan yuqorida (lekin ochilishidan pastda) yopiladi.

Teskari bolg'aInverted hammerTahlil

Pasayishdan keyin paydo bo'ladigan, kichik tanasi pastda va uzun yuqori soyasi bor sham. O'sishga zaif ishora — kuchli tasdiq kerak.

TikerTickerBozor

Aksiyaning birjadagi qisqa belgisi: Apple — AAPL, Microsoft — MSFT.

Tong yulduziMorning starTahlil

Uch shamli burilish shakli: katta qizil, kichik tanali, so'ng katta yashil sham. Pasayish tugayotganiga ishora.

Tozalash (purification)PurificationHalol moliya

Dividendning nohalal daromadga to'g'ri keladigan qismini sadaqa qilish: dividend × (nohalal daromad ÷ umumiy daromad).

Track record (natijalar tarixi)Track recordRisk

Signal xizmati yoki strategiyaning barcha o'tgan natijalari — yutqazganlari bilan. Ishonchli track record saralanmagan, vaqt belgili va hisoblash usuli ochiq bo'ladi.

Faqat yutgan savdolar skrinshotlari track record emas. O'tgan natija kelajakni kafolatlamaydi.

Trailing stopRisk

Narx foydangiz tomon yurganda o'zi ergashib siljiydigan stop: masalan, eng yuqori narxdan doim 5% pastda turadi.

TrendTahlil

Narxning umumiy yo'nalishi. O'sish trendi — tobora yuqoriroq cho'qqi va tublar (HH/HL), pasayish — aksincha (LH/LL).

Trend chizig'iTrendlineTahlil

Trend tublari (yoki cho'qqilari)ni tutashtiruvchi chiziq. Ikki chiziq parallel bo'lsa — trend kanali.

Tushayotgan yulduzShooting starTahlil

Kichik tanali, uzun yuqori soyali sham. O'sishdan keyin paydo bo'lsa — sotuvchilar bosimi belgisi.

Tushum (daromad)RevenueTahlil

Kompaniyaning xarajatlar ayirilmagan umumiy savdo tushumi.

U

Uchburchak shakliTriangle patternTahlil

Narx oralig'i torayib boradigan konsolidatsiya. Ko'tariluvchi: tekis tepa, ko'tarilayotgan tublar. Tushuvchi: tekis tub, pasayayotgan cho'qqilar. Simmetrik: ikkala chiziq ham yaqinlashadi. Signal — chiziqdan tashqarida yopilish.

Uchta oq askarThree white soldiersTahlil

Ketma-ket uchta uzun yashil sham; har biri oldingisining tanasi ichida ochilib, eng yuqorisiga yaqin yopiladi. Xaridorlar tashabbusni barqaror ushlab turgani belgisi.

Uchta qora qarg'aThree black crowsTahlil

Ketma-ket uchta uzun qizil sham; har biri oldingisining tanasi ichida ochilib, eng pastiga yaqin yopiladi. Sotuvchilar nazoratni olgani belgisi.

Ulush suyulishi (dilution)DilutionBozor

Kompaniya yangi aksiya chiqarganda (sotish, xodimlarga aksiya bilan to'lash, konvertatsiya) mavjud aksiyadorlarning ulushi va EPS kamayadi.

Umumiy daromadTotal returnTahlil

Investitsiyadan olingan to'liq daromad: narx o'zgarishi va olingan dividendlar birga, odatda foizda.

Umumiy ochiq riskPortfolio heatRisk

Barcha ochiq pozitsiyalardagi stoplar birdaniga urilsa yo'qotiladigan summa, hisob foizida. Bir-biriga bog'liq (korrelyatsiyali) aksiyalar amalda bitta katta savdo kabi hisoblanadi.

V

VolatillikVolatilityRisk

Narx qanchalik keskin va tez o'zgarishi. Yuqori volatillik — katta imkoniyat va katta risk.

VWAPTahlil

Hajm bilan tortilgan o'rtacha narx: kun boshidan Σ(narx × hajm) ÷ Σhajm. Har kuni qaytadan hisoblanadi.

W

Watchlist (kuzatuv ro'yxati)WatchlistBozor

Siz kuzatib borayotgan aksiyalar ro'yxati. U "hozir sotib olaman" ro'yxati emas — kirish sharti paydo bo'lishini kutayotgan nomzodlar.

Sifatli kuzatish uchun odatda 15–30 ta aksiya yetarli; kengroq qidiruvni skriner bajaradi.

Win rateRisk

Yutgan savdolarning barcha yopilgan savdolarga nisbati. O'zi yetarli emas — o'rtacha foyda va zarar hajmi ham muhim.

Y

Yalpi marjaGross marginBozor

Daromaddan mahsulot tannarxi ayirilgandan keyin qolgan ulush. 60% — har $100 sotuvdan $60 yalpi foyda.

Yashirin divergensiyaHidden divergenceTahlil

Trend davomi belgisi: o'sish trendida narx yuqoriroq tub (HL), RSI esa pastroq tub qiladi. Oddiy divergensiyadan farqli, u burilishni emas, tuzatish tugayotganini ko'rsatadi.

Yorib o'tish (breakout)BreakoutTahlil

Narxning qarshilik yoki qo'llab-quvvatlash darajasidan chiqib ketishi. Katta hajm bilan bo'lsa — ishonchliroq.

Yutish (engulfing)Engulfing patternTahlil

Ikkinchi shamning tanasi birinchisinikini to'liq qoplaydigan juftlik. O'suvchi yutish — xaridorlar nazoratni olgani belgisi.

Z

ZakotZakatHalol moliya

Nisobdan oshgan va bir qamariy yil saqlangan mol-mulkdan har yili beriladigan 2,5% lik majburiy sadaqa. Aksiyalar uchun hisoblash usullari turlicha.

Zarardan qochishLoss aversionRisk

Bir xil miqdordagi zarar foydadan kuchliroq his qilinadigan psixologik moyillik. Treyderda zararli pozitsiyani ushlab turish va foydalini erta sotishga olib keladi.

Zararsizlik stopiBreakeven stopRisk

Narx foyda tomonga yurgandan keyin stopni kirish narxiga ko'chirish. Zararni yo'qotadi, lekin juda erta qilinsa oddiy pullback pozitsiyani 0R bilan yopib yuboradi.

Bilimni amalda sinab ko'ring

Limitup Akademiya — bosqichma-bosqich interaktiv kurs: darslar, testlar va demo savdo.

Kursni boshlash