Hisob-kitob (T+1) nima?
Settlement (T+1)
Qisqacha
Savdodan keyin aksiya va pul rasman egasiga o'tishi. AQShda 2024-yil maydan beri — savdodan keyingi 1 ish kuni (T+1).
Boshqa nomlari: T+1
Hisob-kitob (settlement) — savdodan keyin aksiya rasman xaridorga, pul esa sotuvchiga o'tishi. Siz "Sotib olish" tugmasini bosganingizda buyurtma bir zumda bajariladi, lekin egalik huquqining yuridik o'tishi biroz keyin bo'ladi. AQShda 2024-yil maydan beri bu muddat — T+1: savdo kuni (T) dan keyingi 1 ish kuni.
Nega bu muhim
- Pulning tayyor bo'lishi. Aksiyani sotganingizda pul darhol "hisob-kitob qilinmagan" bo'ladi. Uni hisobdan chiqarish uchun hisob-kitob kunini kutish kerak.
- Naqd hisob qoidalari. Naqd (cash) hisobda hali hisob-kitob qilinmagan pul bilan aksiya sotib olib, u pul hisob-kitob bo'lishidan oldin yangi aksiyani sotsangiz, broker buni qoidabuzarlik (good faith violation) deb hisoblashi va hisobni vaqtincha cheklashi mumkin.
- Dividend. Dividend olish uchun aksiya hisob-kitob orqali qayd sanasida sizning nomingizda bo'lishi kerak. T+1 da ex-dividend sanasi odatda qayd sanasiga to'g'ri keladi — ya'ni aksiyani ex-dividend kunidan kamida bir ish kun oldin sotib olish kerak.
Ish kuni nimani anglatadi
Faqat birja ishlaydigan kunlar hisoblanadi: dam olish kunlari va AQSh bayramlari hisobga kirmaydi. Juma kuni qilingan savdo dushanba kuni hisob-kitob qilinadi.
Hisob-kitob brokerning ichki ishi kabi ko'rinadi, lekin naqd hisobda faol savdo qiladigan va pul chiqarishni rejalashtiradigan har kim uchun T+1 ni bilish shart.
Misol
To'qima naqd hisobda $1000 bor.
- Dushanba: A aksiyasini $1000 ga sotasiz. Pul hisobda ko'rinadi, lekin hisob-kitob seshanba kuni bo'ladi.
- Dushanba: shu $1000 bilan B aksiyasini sotib olasiz — bu odatda ruxsat etiladi.
- Agar B ni dushanbaning o'zida sotsangiz, uning uchun to'langan pul hali hisob-kitob qilinmagan bo'ladi → bu good faith violation bo'lishi mumkin.
- B ni seshanba yoki undan keyin sotsangiz — muammo yo'q.
Juma kuni sotilgan aksiya puli dushanba kuni hisob-kitob bo'ladi (shanba va yakshanba hisobga kirmaydi). Agar dushanba bayram bo'lsa — seshanba kuni.
Xatolar va maslahatlar
Pul chiqarishni rejalashtirsangiz, hisob-kitob uchun kamida bir ish kun va bank o'tkazmasi uchun yana bir necha kun qo'shing.
Naqd hisobda bir kun ichida qayta-qayta savdo qilsangiz, brokeringizning hisob-kitob qilinmagan pul qoidalarini o'qing.
Dividend uchun aksiyani ex-dividend sanasining o'zida sotib olish kech — bir ish kun oldin xarid qiling.
Ko'p beriladigan savollar
- T+1 nima degani?
- Savdo kunidan keyingi birinchi ish kuni aksiya va pul rasman egasiga o'tadi. Masalan, chorshanba kungi savdo payshanba kuni hisob-kitob qilinadi.
- Aksiyani sotgan pulimni qachon chiqarib olaman?
- Hisob-kitobdan keyin, ya'ni odatda keyingi ish kunidan. Bunga brokerning chiqarish jarayoni va bank o'tkazmasi vaqti qo'shiladi.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.
Bog'liq atamalar
Shu mavzuda o'qing
- Anthropic birjaga chiqmoqchi: $2 trln kutilmoqda — bu narxni kim belgilaydi?AI kompaniyasi Anthropic noyabrda IPO'ga tayyorlanayotgani xabar qilinmoqda. IPO nima, $2 trln qayerdan chiqdi, nega bir tahlilchi $150 mlrd deydi va sana nega hali rasmiy emas.
- SPAC birlashuvi va split: halol skrining nega adashishi mumkinTeskari split yoki SPAC birlashuvidan keyin bozor kapitali o'n barobarlab shishib, qarzli kompaniya "halol" ko'rinishi mumkin. Bu xatolarni qanday ushlaymiz.
- ADR aksiyalar (TSM, BABA…) halolligini tekshirishning tuzog'iXorijiy kompaniyaning AQShdagi aksiyasi (ADR) uchun halol nisbatlar oson adashadi: valyuta, ADS nisbati va kapital xatosi. O'z tajribamiz va himoyalarimiz.