Halollikni qanday tekshiramiz
Skrinerimiz AAOIFI Shariat standarti No. 21 asosida ishlaydi. Uchinchi tomon ro'yxatini ko'chirib olmaymiz — har bir aksiyani birlamchi hisobot ma'lumotidan o'zimiz hisoblaymiz.
5 885
Universum
1 532
Halal
3 862
Rad etilgan
386
Shubhali
0
Tekshirilmagan
105
Aniqlanmagan
Oxirgi tekshiruv: 26 Avgust 2026
Universum — rasmiy manbadan
Tikerlar ro'yxatini NASDAQ Trader'ning rasmiy kunlik simvol katalogidan olamiz. Bu birjaning o'z manbai: yangi listing qo'shilganda paydo bo'ladi, delisting bo'lganda yo'qoladi. Faqat NASDAQ va NYSE oddiy aksiyalari.
Faoliyat turi (business activity)
Avval kompaniya nima bilan shug'ullanishiga qaraymiz. Riba (bank, kredit, ipoteka), sug'urta, qimor, alkogol, tamaki, cho'chqa go'shti, qurol va kattalar kontenti — moliyaviy nisbatlari qanchalik chiroyli bo'lmasin, rad etiladi. AAOIFI bu bosqichda 0% toqat qiladi.
Bloklangan yo'nalishlarning to'liq ro'yxati →Ba'zi harom faoliyat soha nomidan bilinmaydi (cho'chqa — «Packaged Foods», qurol — «Aerospace & Defense»). Segment daromadi ochiq bo'lmagani uchun bunday holatlarni qo'lda kurirlab, alohida ro'yxatga yozamiz.
AAOIFI ustiga qo'shimcha ehtiyot
Bir necha yo'nalishda AAOIFI dan QAT'IYROQ turamiz. AAOIFI kino va musiqani ochiq taqiqlamaydi (uning Shariat kengashiga uzoq yillar hanafiy olim Mufti Taqi Usmoniy raislik qilgan), lekin FTSE Shariah va Dow Jones Islamic ularni ro'yxatiga kiritadi va ulamolar ixtilof qilgan. Biz ixtilofni «harom» deb hal qilmaymiz — bunday kompaniyalarni «shubhali» deb belgilaymiz va universumga kiritmaymiz. Ular: kino/serial studiyalari va striminglari, kino namoyishi, musiqa striming va konsert biznesi. Sport, yangiliklar va qurilma ishlab chiqaruvchilar bunga KIRMAYDI.
Uchta moliyaviy nisbat
Faoliyati toza kompaniya keyin uchta AAOIFI nisbatidan o'tadi. Uchalasi ham chegaradan past bo'lishi shart — bittasi oshsa, aksiya rad etiladi.
Foizli qarz
< 30%Umumiy qarz ÷ bozor kapitalizatsiyasi
Kompaniya foizli qarz bilan qanchalik moliyalashtirilgan. Chegaradan oshsa — biznesning muhim qismi riba ustiga qurilgan.
Foizli aktivlar
< 30%(Naqd + qisqa va uzoq muddatli foizli qog'oz) ÷ bozor kapitalizatsiyasi
Kompaniya aslida operatsion biznesmi yoki foiz keltiruvchi pul qopimi. Chegaradan oshsa — siz biznesga emas, depozitga sarmoya kiritayotgan bo'lasiz. Uzoq muddatli obligatsiya ham hisobga olinadi: «12 oy» chegarasi buxgalteriya qoidasi, riba esa 13-oyda ham riba. Qo'shma korxonadagi aksiya ulushi esa sanalmaydi — u foiz keltirmaydi.
Nohalal daromad
< 5%Foizli va boshqa nohalal daromad ÷ umumiy daromad
Asosiy biznesi halol kompaniyada ham ozgina foiz daromadi bo'ladi (bank hisobidagi pul). AAOIFI buni 5% gacha tasodifiy deb hisoblaydi — lekin bu daromadni tozalash (purification) kerak.
Bozor kapitalizatsiyasi — 36 oylik o'rtacha
Maxrajda joriy bozor narxini emas, oxirgi 36 oylik (12 chorak) o'rtacha kapitalizatsiyani ishlatamiz. Sababi: bir kunlik narx sakrashi kompaniyani halol qilib qo'ymasligi kerak. Aksiya 40% ko'tarilsa qarz nisbati o'z-o'zidan pasayadi, lekin qarz o'zi hech qayoqqa ketmagan. O'rtacha shu shovqinni yo'qotadi va S&P Shariah indeks metodologiyasiga mos keladi.
Yakuniy qaror
Halal
Faoliyati toza va uchala nisbat ham chegaradan past. Skaner faqat shu aksiyalar bo'yicha signal beradi.
Harom
Faoliyati taqiqlangan yoki nisbatlardan biri oshgan. Universumga umuman kirmaydi.
Shubhali
Halol va harom aralashgan, aniq o'lchab bo'lmaydi yoki olimlar ixtilof qilgan. Universumga kiritmaymiz, lekin «harom» deb ham yolg'on yorliqlamaymiz.
Aniqlanmagan
Ma'lumot yetarli emas yoki hisobot eski. Shubhada — kiritmaymiz (fail-closed).
Tozalash (purification)
Halal aksiyada ham ozgina foiz daromadi bo'lishi mumkin. Sof niyat uchun dividenddan shu ulushni hisoblab, sadaqa qilish tavsiya etiladi. Har bir halal aksiya uchun tozalash foizini dashboardда ko'rsatamiz.
Ma'lumot manbai va yangiligi
Choraklik hisobot ma'lumoti
Qarz, naqd va daromad raqamlari kompaniyaning eng so'nggi choraklik hisobotidan olinadi — yillik hisobotdan emas.
Eskilik qo'riqchisi
Hisobot 15 oydan eski bo'lsa, ma'lumot ishonchsiz deb qabul qilinadi va aksiya halal deb belgilanmaydi.
Fail-closed tamoyili
Biror raqamni ololmasak yoki hisoblay olmasak — natija «aniqlanmagan» bo'ladi, «halal» EMAS. Shubha halollik foydasiga hal qilinmaydi.
Kunlik qayta tekshiruv
Cron har kuni universumning bir qismini qayta baholaydi — yangi hisobot chiqsa yoki kapitalizatsiya siljisa, status o'zgaradi. Halollik bir marta qo'yiladigan yorliq emas.
Nimalarni hali qila olmaymiz
Ochiq bo'lish uchun: segment daromadi (masalan konglomerat ichidagi sug'urta ulushi) ko'p kompaniyada oshkor qilinmaydi. Bunday holatlarni qo'lda tekshiramiz, lekin bu jarayon avtomatik emas. Naqd pulning foizli va foizsiz qismini ham ajrata olmaymiz — kompaniyaning oylik to'laydigan operatsion puli ham hisobga qo'shiladi, ya'ni bu tomondan kerakidan qat'iyroqmiz. Shuning uchun natijamiz — mustaqil tahlil, fatvo emas.
Bu sahifa ma'lumot uchun. Yakuniy diniy qaror uchun o'z olimingizga murojaat qiling. Skrining natijasi investitsiya tavsiyasi ham emas.