P/E nima?
P/E ratio
Qisqacha
Narxning bir aksiyaga foydaga nisbati (narx ÷ EPS). Investor $1 foyda uchun necha dollar to'layotganini ko'rsatadi.
Boshqa nomlari: price to earnings
P/E (price to earnings) — aksiya narxining bir aksiyaga to'g'ri keladigan foydaga nisbati. U investorlar kompaniya foydasining har $1 i uchun necha dollar to'layotganini ko'rsatadi.
Formula
- P/E = aksiya narxi ÷ EPS
- Teskarisi — earnings yield = EPS ÷ narx
Trailing P/E so'nggi 12 oydagi haqiqiy EPS bilan, forward P/E esa analitiklarning keyingi 12 oy prognozi bilan hisoblanadi.
Qanday talqin qilinadi
Yuqori P/E bozor kompaniyadan tez o'sish kutayotganini, past P/E esa o'sish kutilmasligini yoki aksiya arzon bo'lishi mumkinligini bildiradi. Lekin "past P/E = arzon" har doim to'g'ri emas: foyda tushib ketish arafasida bo'lsa, past P/E value trap bo'lishi mumkin. O'sishni hisobga olish uchun PEG ishlatiladi.
Cheklovlar
- Zarar ko'rayotgan kompaniyada (EPS manfiy) P/E ma'nosiz.
- Bir martalik foyda yoki zarar EPS ni buzib, P/E ni chalg'itishi mumkin.
- Faqat bir sektor ichida solishtiring: texnologiya va bank kompaniyalarining odatiy P/E darajasi juda farq qiladi.
A ning P/E si eng past, lekin o'sishga nisbatan (PEG) eng qimmat. P/E ni yolg'iz o'zi emas, o'sish bilan birga o'qing.
Narx o'zgarmagan. Faqat qaysi EPS ga bo'linishi o'zgaradi: o'tgan yilniki (haqiqiy) yoki kelgusinikiga (analitik prognozi — xato bo'lishi mumkin).
Misol
Masalan (to'qima): A kompaniya aksiyasi $60, EPS $3.
- P/E = $60 ÷ $3 = 20. Har $1 foyda uchun $20 to'lanmoqda.
- Earnings yield = $3 ÷ $60 = 5%.
- Analitiklar keyingi yil EPS ni $4 kutsa: forward P/E = $60 ÷ $4 = 15.
B kompaniya: narx $30, EPS $1 → P/E 30. Aksiya narxi A dan arzon ko'rinadi, lekin foydaga nisbatan qimmatroq: har $1 foyda uchun B da $30, A da $20 to'lanadi.
Xatolar va maslahatlar
P/E ni yolg'iz ishlatmang — o'sish sur'ati, qarz va foyda sifati bilan birga ko'ring.
Aksiya narxining o'zi arzon yoki qimmatligini bildirmaydi; $30 lik aksiya $600 likdan qimmatroq bo'lishi mumkin.
Forward P/E prognozga asoslanadi — prognoz o'zgarsa, ko'rsatkich ham o'zgaradi.
Ko'p beriladigan savollar
- Qanday P/E yaxshi hisoblanadi?
- Yagona to'g'ri raqam yo'q. Kompaniyani o'z sektori, tarixiy P/E si va o'sish sur'ati bilan solishtirish kerak.
- P/E manfiy bo'lishi mumkinmi?
- Kompaniya zarar ko'rsa, EPS manfiy bo'ladi va P/E odatda ko'rsatilmaydi (N/A). Bunday kompaniyalar tushum yoki pul oqimi asosidagi ko'rsatkichlar bilan baholanadi.
- Past P/E li aksiya sotib olish kerakmi?
- Past P/E faqat tahlilning boshlanishi. Avval foyda nega past baholanayotganini tushunish kerak — ba'zan bozor foydaning tushishini kutayotgan bo'ladi.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.