P/B koeffitsienti nima?
P/B ratio
Qisqacha
Bozor kapitalizatsiyasi ÷ aksiyadorlar kapitali (balans qiymati). Aktivlari asosiy boylik bo'lgan sohalarda foydali; brend va dasturiy ta'minot kompaniyalarida kam ma'no beradi.
Boshqa nomlari: price to book, book value
P/B (price-to-book) — kompaniyaning bozor qiymatini uning balansdagi kapitaliga (balans qiymati, book value) solishtiradi.
P/B = Bozor kapitalizatsiyasi ÷ Aksiyadorlar kapitali
yoki bir aksiyaga: Narx ÷ Bir aksiyaga balans qiymati
P/B = 1 bo'lsa, bozor kompaniyani taxminan balansdagi qiymatida baholaydi. 1 dan past — bozor aktivlarning hisobdagi qiymatiga ham shubha bilan qarayapti; yuqori — bozor balansda ko'rinmaydigan qiymatni (brend, o'sish, texnologiya) narxga kiritgan.
Qayerda foydali
Aktivlari asosiy boylik bo'lgan sohalarda: banklar, sug'urta, ko'chmas mulk, ba'zi sanoat kompaniyalari. Bu yerda balans qiymati biznesning haqiqiy qiymatiga nisbatan yaqin.
Qayerda kam ma'no beradi
Dasturiy ta'minot, brend va xizmat kompaniyalarida asosiy qiymat — odamlar, kod va mijozlar bazasi — balansda deyarli ko'rinmaydi. Ko'p buyback qilgan kompaniyalarda kapital juda kichik yoki manfiy bo'lib, P/B ma'nosiz bo'lib qoladi.
Muhim bog'liqlik: P/B va ROE
Kapitalga yuqori daromad (ROE) keltiradigan kompaniya yuqori P/B ga loyiq. Past P/B ni past ROE bilan birga ko'rsangiz — bu arzonlik emas, balki kapital yomon ishlayotganining belgisi bo'lishi mumkin.
Misol
Ikki shartli kompaniya:
Bank: kapitalizatsiya $12 mlrd, kapital $10 mlrd → P/B = 12 ÷ 10 = 1,2. Bir aksiya hisobida: aksiyalar 400 mln, balans qiymati $10 mlrd ÷ 400 mln = $25, narx $12 mlrd ÷ 400 mln = $30 → $30 ÷ $25 = 1,2.
Dasturiy ta'minot kompaniyasi: kapitalizatsiya $50 mlrd, kapital $5 mlrd → P/B = 10.
Ikkinchisi "qimmat" degani emas — uning qiymati asosan balansda yo'q aktivlarda. Banklar orasida esa P/B ni solishtirish ancha ma'noli: ROE 12% bo'lgan bank odatda ROE 6% bo'lgan bankdan yuqoriroq P/B da savdo qilinadi.
Xatolar va maslahatlar
P/B ni turli sohalar orasida solishtirmang — faqat o'xshash biznes modellari orasida.
P/B 1 dan past bo'lsa, sababini qidiring: aktivlar (masalan, kredit portfeli) haqiqatan ham yozilganidan arzonroq bo'lishi mumkin.
Goodwill katta bo'lsa, "tangible book" (nomoddiy aktivlarsiz balans qiymati) bo'yicha ham hisoblab ko'ring.
Ko'p beriladigan savollar
- P/B 1 dan past bo'lsa, aksiya arzonmi?
- Har doim emas. Bozor aktivlar sifatiga yoki kompaniyaning kapitalga yetarli daromad keltira olishiga shubha qilayotgan bo'lishi mumkin; bu qiymat tuzog'i holatlarida ko'p uchraydi.
- Balans qiymati (book value) nima?
- Bu aktivlardan barcha majburiyatlar ayirilgandan keyin aksiyadorlarga qoladigan hisobdagi kapital. Uni aksiyalar soniga bo'lsangiz, bir aksiyaga balans qiymati chiqadi.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.