KirishHisob ochish
Tahlil

Balans nima?

Balance sheet

Qisqacha

Bir kundagi holat: kompaniya nimaga ega (aktivlar), nimadan qarzdor (majburiyatlar) va aksiyadorlarga nima tegishli (kapital). Aktivlar = majburiyatlar + kapital.

Balans (balance sheet) — kompaniyaning bitta sanadagi "surati": nimaga ega (aktivlar), kimga qarzdor (majburiyatlar) va aksiyadorlarga nima tegishli (kapital). Asosiy tenglama har doim bajariladi:

Aktivlar = Majburiyatlar + Kapital

Tarkibi

  • Aktivlar: qisqa muddatli (naqd pul, debitorlik qarzi, zaxiralar) va uzoq muddatli (zavod, uskuna, nomoddiy aktivlar, goodwill).
  • Majburiyatlar: qisqa muddatli (bir yil ichida to'lanadigan) va uzoq muddatli (masalan, obligatsiya qarzi).
  • Kapital (equity, balans qiymati) — aktivlardan barcha majburiyatlar ayirilgandan keyin qolgan qism.

Undan nima o'qiladi

Balans moliyaviy barqarorlikni ko'rsatadi: kompaniya yaqin to'lovlarni qoplay oladimi (joriy likvidlik), qanchalik qarzga tayanadi (qarz/kapital), qancha naqd zaxirasi bor. P/B va ROE kabi ko'rsatkichlar ham balans raqamlaridan hisoblanadi.

Cheklovlari

Aktivlar ko'pincha tarixiy (sotib olingan) narxda yoziladi, bozor qiymatida emas. Brend, dasturiy ta'minot va jamoa kabi qimmatli narsalar balansda deyarli ko'rinmaydi. Bitta sana ham chalg'itishi mumkin — bir necha chorakni ketma-ket solishtirish yaxshiroq.

Nur Tech balansi: $180m aktiv kim hisobidan
Aksiyadorlar kapitali $100mQisqa muddatli majburiyatlar $40mBoshqa uzoq muddatli $30mFoizli qarz $10m

Aktivlar = majburiyatlar + kapital: $180m = $80m + $100m. Aktivlarning ko'p qismi aksiyadorlar puli, foizli qarz atigi $10m.

Misol

Shartli kompaniya balansi ($ mln):

Aktivlar — 500

  • Naqd 80, debitorlik qarzi 70, zaxiralar 50 → qisqa muddatli aktivlar 200
  • Zavod va uskunalar 300

Majburiyatlar — 300

  • Qisqa muddatli majburiyatlar 120
  • Uzoq muddatli qarz 180

Kapital — 200

Tekshiruv: 300 + 200 = 500 ✓

  • Joriy likvidlik: 200 ÷ 120 = 1,67
  • Qarz/kapital (qisqa muddatli majburiyatlarda foizli qarz yo'q deb): 180 ÷ 200 = 0,9
  • Aksiyalar 50 mln bo'lsa, bir aksiyaga balans qiymati: 200 ÷ 50 = $4

Xatolar va maslahatlar

  • Naqd pul va qarzni birga ko'ring: katta qarz katta naqd zaxira bilan qoplangan bo'lishi mumkin.

  • Goodwill aktivlarning katta qismini tashkil qilsa, ehtiyot bo'ling — u qimmat xaridlardan qolgan va hisobdan chiqarilishi mumkin.

  • Manfiy kapital har doim ham bankrotlik belgisi emas: ba'zi kompaniyalarda u katta buyback'lar natijasi. Lekin sababini aniqlang.

Ko'p beriladigan savollar

Balans va foyda-zarar hisoboti farqi nima?
Balans bitta sanadagi holatni (nima bor, nima qarz) ko'rsatadi. Foyda-zarar hisoboti esa davr davomidagi sotuv, xarajat va foydani ko'rsatadi.
Nega aktivlar har doim majburiyat va kapital yig'indisiga teng?
Chunki har bir aktiv yo qarz, yo aksiyadorlar puli hisobiga moliyalashtirilgan. Kapital aynan aktivlar va majburiyatlar orasidagi farq sifatida aniqlanadi.

Akademiyada o'rganing

Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.

Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring

Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.

Bepul ro'yxatdan o'tishAkademiya haqida

Bog'liq atamalar

Joriy likvidlik koeffitsientiQarz / kapital (D/E)Qarz nisbati

Shu mavzuda o'qing