Joriy likvidlik koeffitsienti nima?
Current ratio
Qisqacha
Qisqa muddatli aktivlar ÷ qisqa muddatli majburiyatlar. 1 dan past bo'lsa, kompaniya bir yil ichidagi to'lovlarga qiynalishi mumkin.
Boshqa nomlari: quick ratio, liquidity ratio
Joriy likvidlik koeffitsienti (current ratio) — kompaniya bir yil ichida to'lashi kerak bo'lgan majburiyatlarni bir yil ichida pulga aylanadigan aktivlar bilan qoplay oladimi, shuni ko'rsatadi.
Joriy likvidlik = Qisqa muddatli aktivlar ÷ Qisqa muddatli majburiyatlar
Qisqa muddatli aktivlar — naqd pul, debitorlik qarzi, zaxiralar. Qisqa muddatli majburiyatlar — yetkazib beruvchilarga qarz, bir yil ichida to'lanadigan kreditlar, hisoblangan ish haqi va boshqalar. Ikkalasi ham balansda bor.
Qanday o'qiladi
- 1 dan past — qisqa muddatli majburiyatlar aktivlardan ko'p; kompaniya to'lovlarga qiynalishi, qo'shimcha qarz olishi yoki aksiya chiqarishi mumkin.
- 1–2 atrofida — ko'p sohalar uchun odatiy.
- Juda yuqori — xavfsiz, lekin ortiqcha naqd pul yoki sotilmay yotgan zaxiralar samarasiz ishlatilayotganini ham anglatishi mumkin.
Qattiqroq variantlar
Zaxiralarni tez pulga aylantirish har doim ham oson emas. Shuning uchun quick ratio zaxiralarni chiqarib tashlaydi, naqd likvidlik koeffitsienti esa faqat naqd pulni hisobga oladi.
Cheklovi
Ba'zi biznes modellari 1 dan past koeffitsient bilan bemalol ishlaydi: masalan, mahsulotni tez sotib, yetkazib beruvchiga keyinroq to'laydigan yirik chakana tarmoqlar. Shuning uchun raqamni soha va tendensiya bilan birga baholang.
Misol
Shartli kompaniya ($ mln):
- Qisqa muddatli aktivlar: naqd 60, debitorlik 120, zaxiralar 120 → 300
- Qisqa muddatli majburiyatlar: 200
Hisob:
- Joriy likvidlik: 300 ÷ 200 = 1,5
- Quick ratio: (300 − 120) ÷ 200 = 0,9
- Naqd likvidlik: 60 ÷ 200 = 0,3
Birinchi qarashda 1,5 xavfsiz ko'rinadi. Lekin zaxiralarsiz koeffitsient 1 dan past: agar zaxiralar sekin sotilsa, kompaniya to'lovlar uchun debitorlik qarzini yig'ishga yoki qarz olishga majbur bo'ladi.
Xatolar va maslahatlar
Joriy likvidlikni quick ratio bilan birga ko'ring — ayniqsa zaxirasi katta kompaniyalarda.
Koeffitsientning bir necha chorakdagi yo'nalishini kuzating: barqaror pasayish — ogohlantiruvchi belgi.
Faqat shu ko'rsatkich bilan xulosa qilmang; uzoq muddatli qarzni qarz/kapital orqali tekshiring.
Ko'p beriladigan savollar
- Current ratio qancha bo'lishi kerak?
- Ko'p sohalar uchun 1 dan 2 gacha oraliq normal hisoblanadi. 1 dan past bo'lsa, sababini tekshirish kerak, lekin ba'zi biznes modellarida bu odatiy holat.
- Current ratio va quick ratio farqi nima?
- Current ratio barcha qisqa muddatli aktivlarni hisobga oladi. Quick ratio zaxiralarni chiqarib tashlaydi, chunki ularni tez pulga aylantirish qiyin bo'lishi mumkin.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.