ROE (kapital rentabelligi) nima?
ROE (return on equity)
Qisqacha
Sof foyda ÷ aksiyadorlar kapitali. Aksiyadorlar pulining har $100 iga yiliga qancha foyda to'g'ri kelishini ko'rsatadi.
Katta qarz kapitalni kichraytirib ROE ni sun'iy oshiradi — shuning uchun ROE ni qarz va ROIC bilan birga o'qing.
ROE (return on equity, kapital rentabelligi) — aksiyadorlar kompaniyaga qo'ygan har $100 kapitalga yiliga qancha sof foyda to'g'ri kelishini ko'rsatadi.
ROE = Sof foyda ÷ Aksiyadorlar kapitali × 100%
Kapital balansdan olinadi; aniqroq hisob uchun yil boshi va oxiridagi kapitalning o'rtachasi ishlatiladi.
Nega muhim
Yuqori va barqaror ROE kompaniya aksiyadorlar pulini foydali ishlatayotganini ko'rsatadi. Uzoq yillar davomida yuqori ROE saqlab qolgan biznes ko'pincha kuchli brend, tarmoq effekti yoki boshqa raqobat ustunligiga ega.
Asosiy tuzoq: qarz
ROE ni qarz sun'iy oshirishi mumkin. Kompaniya qarz olib, kapitalni kichraytirsa (masalan, qarzga buyback qilsa), foyda o'zgarmasa ham ROE ko'tariladi. Shuning uchun ROE ni doimo qarz/kapital va ROIC bilan birga o'qing. Kapital manfiy yoki juda kichik bo'lsa, ROE umuman ma'nosiz bo'lib qoladi.
Qachon ishlatiladi
Bir sohadagi kompaniyalarni solishtirishda va kompaniyaning o'z tarixini kuzatishda. Banklar uchun ROE asosiy ko'rsatkichlardan biri. Bitta yilgi raqamdan ko'ra, ROE ning bir necha yil davomida barqaror saqlanishi muhimroq.
C ning ROE si 50% — lekin bu qarz hisobiga. ROIC qarzni ham hisobga oladi va haqiqatni ko'rsatadi: C kapitalga atigi 9% qaytaradi, Nur Tech — 18%.
Misol
Ikki shartli kompaniyaning sof foydasi bir xil — $50 mln, aktivlari ham bir xil — $400 mln (soddalik uchun foiz xarajatlaridagi farqni hisobga olmaymiz):
- A: qarz $150 mln, kapital $250 mln → ROE = 50 ÷ 250 = 20%
- B: qarz $300 mln, kapital $100 mln → ROE = 50 ÷ 100 = 50%
B ning ROE si 2,5 barobar yuqori, lekin sababi yaxshiroq biznes emas — u ko'proq qarzga tayanadi. Foyda tushsa, B ancha qattiqroq zarar ko'radi. Ikkala kompaniyaning ROIC i deyarli bir xil bo'lardi.
Xatolar va maslahatlar
ROE yuqori bo'lsa, birinchi navbatda qarz darajasini tekshiring.
Bir yillik ROE emas, 5 yillik o'rtacha va barqarorlikka qarang.
Katta bir martalik foyda (masalan, biznes bo'linmasini sotish) bir yilgi ROE ni sun'iy ko'tarishi mumkin.
Ko'p beriladigan savollar
- Qanday ROE yaxshi hisoblanadi?
- Ko'p investorlar barqaror 15% va undan yuqori ROE ni yaxshi deb hisoblaydi, lekin bu soha va qarz darajasiga bog'liq. Qarzsiz 15% qarz bilan erishilgan 30% dan sifatliroq bo'lishi mumkin.
- ROE va ROIC farqi nima?
- ROE foydani faqat aksiyadorlar kapitaliga bo'ladi. ROIC esa operatsion foydani kapital va qarz yig'indisiga bo'ladi, shuning uchun qarz uni buzmaydi.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.