ROIC (kiritilgan kapital rentabelligi) nima?
ROIC (return on invested capital)
Qisqacha
Soliqdan keyingi operatsion foyda ÷ (kapital + qarz). Biznesga kiritilgan BARCHA pul qanchalik samarali ishlayotganini ko'rsatadi.
ROIC (return on invested capital) — biznesga kiritilgan barcha pul — aksiyadorlar kapitali va qarz — qanchalik samarali ishlayotganini ko'rsatadi.
ROIC = NOPAT ÷ (Kapital + Qarz) × 100%
NOPAT — soliqdan keyingi operatsion foyda: Operatsion foyda × (1 − soliq stavkasi). Ko'p tahlilchilar maxrajdan ortiqcha naqd pulni ham ayiradi; usul har xil bo'lgani uchun manbalardagi ROIC biroz farq qilishi mumkin.
Nega ROE dan yaxshiroq
ROE ni qarz sun'iy oshiradi. ROIC esa qarzni ham maxrajga qo'shadi, shuning uchun biznesning o'zi qanchalik yaxshi ekanini moliyalashtirish usulidan qat'i nazar ko'rsatadi.
Asosiy g'oya: kapital narxi bilan solishtirish
Kompaniya kapitalni bepul olmaydi: aksiyadorlar va kreditorlar daromad kutadi. Bu "kapital narxi" (ko'pincha WACC deb ataladi). ROIC undan yuqori bo'lsa, o'sish qiymat yaratadi; past bo'lsa, kompaniya o'sgan sari qiymat yo'qotadi. Uzoq yillar yuqori ROIC saqlab qolgan va foydani yana shunday loyihalarga qayta investitsiya qila oladigan biznes — eng qimmatli turlardan biri.
Cheklovi
Nomoddiy aktivlarga tayanadigan kompaniyalarda (tadqiqot xarajati aktiv sifatida yozilmaydi) ROIC haddan tashqari yuqori ko'rinishi mumkin. Katta xaridlardan keyin goodwill maxrajni oshirib, ROIC ni pasaytiradi.
C ning ROE si 50% — lekin bu qarz hisobiga. ROIC qarzni ham hisobga oladi va haqiqatni ko'rsatadi: C kapitalga atigi 9% qaytaradi, Nur Tech — 18%.
Misol
Shartli kompaniya ($ mln): operatsion foyda 200, soliq stavkasi 21%, kapital 600, qarz 400, foiz xarajati 20.
- NOPAT = 200 × (1 − 0,21) = 158
- Kiritilgan kapital = 600 + 400 = 1000
- ROIC = 158 ÷ 1000 = 15,8%
Taqqoslash uchun ROE: soliqdan oldingi foyda 200 − 20 = 180, sof foyda 180 × 0,79 = 142,2, ROE = 142,2 ÷ 600 ≈ 23,7%.
ROE yuqoriroq, chunki biznesning bir qismi qarz bilan moliyalashtirilgan. Kapital narxi, deylik, 9% bo'lsa, 15,8% lik ROIC kompaniya har kiritilgan dollar uchun qiymat yaratayotganini ko'rsatadi.
Xatolar va maslahatlar
Bitta yilga emas, ROIC ning 5–10 yillik barqarorligiga qarang.
ROIC ni operatsion marja va aktivlar aylanmasi bilan birga o'qing: yuqori ROIC yo yuqori marjadan, yo kapitalni tez aylantirishdan keladi.
Turli manbalardagi ROIC ni solishtirmang — hisoblash usuli farq qilishi mumkin.
Ko'p beriladigan savollar
- Qanday ROIC yaxshi hisoblanadi?
- Asosiy mezon — kompaniyaning kapital narxidan yuqori bo'lishi. Amalda barqaror 15% va undan yuqori ROIC ko'pincha kuchli raqobat ustunligi belgisi deb qaraladi.
- ROIC va ROE qaysi biri muhimroq?
- Ikkalasi birga foydali, lekin ROIC qarzdan kamroq ta'sirlanadi va biznes sifatini aniqroq ko'rsatadi. ROE ROIC dan ancha yuqori bo'lsa, farqni qarz yaratayotgan bo'lishi mumkin.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.