P/S koeffitsienti nima?
P/S ratio
Qisqacha
Bozor kapitalizatsiyasi ÷ yillik daromad. Hali foyda qilmayotgan kompaniyalarni baholashda P/E o'rniga ishlatiladi.
Boshqa nomlari: price to sales
P/S (price to sales) koeffitsienti bozor kompaniyaning har $1 yillik sotuviga qancha to'layotganini ko'rsatadi. Kompaniya hali foyda qilmayotgan bo'lsa, P/Eni hisoblab bo'lmaydi — shunda P/S asosiy baholash vositalaridan biriga aylanadi.
Formula
- P/S = Bozor kapitalizatsiyasi ÷ Yillik daromad
- yoki: Aksiya narxi ÷ Bir aksiyaga to'g'ri keladigan daromad
Odatda oxirgi 12 oylik (TTM) daromad olinadi.
Qanday ishlatiladi
P/S ni bir soha ichidagi o'xshash kompaniyalar va kompaniyaning o'z tarixi bilan solishtirish foydali. P/S 2 bo'lgan kompaniya P/S 15 bo'lganidan arzonroq ko'rinadi, lekin bu ma'no faqat ularning marjasi va o'sish sur'ati o'xshash bo'lsa to'g'ri.
Cheklovlari
P/S foydani umuman hisobga olmaydi. Daromadi katta, lekin sof marjasi 2% bo'lgan chakana savdo kompaniyasi va marjasi 30% bo'lgan dasturiy ta'minot kompaniyasini P/S bo'yicha solishtirish noto'g'ri. Shuningdek, P/S qarzni ham ko'rmaydi — buning uchun EV/EBITDA kabi ko'rsatkichlar bor.
Misol
Masalan, ikkita to'qima kompaniya, ikkalasining bozor kapitalizatsiyasi $6 mlrd:
- A kompaniya: yillik daromad $1,5 mlrd → P/S = $6 ÷ $1,5 = 4
- B kompaniya: yillik daromad $400 mln → P/S = $6000 mln ÷ $400 mln = 15
A kompaniyada 200 mln aksiya bo'lsa, narx $6 mlrd ÷ 200 mln = $30, bir aksiyaga daromad $1,5 mlrd ÷ 200 mln = $7,50, P/S = $30 ÷ $7,50 = 4 — natija bir xil. B uchun bozor yuqori o'sish kutayotgan bo'lishi mumkin; bu kutish oqlanmasa, aynan yuqori P/S li aksiyalar eng ko'p tushadi.
Xatolar va maslahatlar
P/S ni marja bilan birga baholang: yuqori marjali biznes tabiiy ravishda yuqoriroq P/S ga ega bo'ladi.
Faqat bir soha ichida solishtiring — turli sohalarda "normal" P/S butunlay boshqacha.
Juda yuqori P/S (masalan, 20+) — bozor uzoq yillik tez o'sishni allaqachon narxga qo'shganini bildiradi; kichik umidsizlik ham katta tushishga olib kelishi mumkin.
Ko'p beriladigan savollar
- P/S necha bo'lsa arzon hisoblanadi?
- Mutlaq chegara yo'q. Soha o'rtachasi va kompaniyaning o'z tarixidagi oralig'i bilan solishtiriladi.
- Nega foydasiz kompaniyalar uchun P/S ishlatiladi?
- Foyda salbiy bo'lsa P/E ma'nosiz bo'ladi, daromad esa deyarli har doim musbat. Shuning uchun bunday kompaniyalar sotuvga nisbatan baholanadi.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.