10-K va 10-Q hisobotlari nima?
10-K and 10-Q filings
Qisqacha
AQSh kompaniyalarining SEC ga topshiradigan rasmiy hisobotlari: 10-K — yillik (auditdan o'tgan), 10-Q — choraklik.
Boshqa nomlari: 10-K, 10-Q, SEC filing
10-K va 10-Q — AQSh ommaviy kompaniyalari SEC (AQSh qimmatli qog'ozlar komissiyasi) ga topshiradigan rasmiy hisobotlar. 10-K — yillik, mustaqil auditordan o'tgan va eng to'liq hujjat. 10-Q — birinchi uch chorak uchun choraklik hisobot; u to'liq auditdan o'tmaydi. Muhim hodisalar (rahbar almashishi, katta xarid) uchun esa alohida 8-K hisoboti topshiriladi.
10-K ichida nima bor
- Business — kompaniya nima bilan shug'ullanadi, qayerdan pul topadi.
- Risk factors — kompaniyaning o'zi ko'rsatgan asosiy xavflar.
- MD&A — rahbariyatning natijalar haqidagi izohi: nima o'sdi, nima tushdi va nega.
- Moliyaviy hisobotlar — foyda-zarar, balans, pul oqimi va ularning izohlari (notes).
Nega o'qish kerak
Yangiliklar va hisobot press-relizi qisqa va ijobiy tomonga urg'u beradi. 10-K/10-Q esa qonuniy hujjat: mijozlar konsentratsiyasi, sud ishlari, qarz muddatlari, aksiya bilan to'lovlar kabi tafsilotlar shu yerda.
Amaliy eslatma
Hujjatlar SEC ning EDGAR tizimida bepul. Ko'p kompaniyalarning moliyaviy yili kalendar yil bilan to'g'ri kelmaydi, shuning uchun "2026-moliyaviy yil" boshqa oylarni qamrashi mumkin. 10-K yil tugaganidan keyin odatda 2–3 oy ichida chiqadi.
Misol
Shartli kompaniyaning 10-K hujjatini 20 daqiqada ko'rib chiqish tartibi:
- Business: daromadning 70% i obunadan, 30% i uskuna sotuvidan.
- Risk factors: "daromadimizning 40% i bitta mijozga to'g'ri keladi" — muhim xavf, press-relizda tilga olinmagan.
- MD&A: daromad 12% o'sdi, lekin rahbariyat o'sishning yarmini narx oshirish bilan izohlaydi.
- Notes: $500 mln qarzning $300 mln i keyingi 18 oyda to'lanishi kerak.
- Pul oqimi: operatsion pul oqimi $250 mln, aksiya bilan to'lov $60 mln — ya'ni oqimning taxminan to'rtdan bir qismi aksiya bilan to'lovni qayta qo'shish hisobiga.
Natija: sarlavhadagi "12% o'sish" ortida bir nechta jiddiy savol bor.
Xatolar va maslahatlar
Butun hujjatni o'qishga urinmang: Risk factors, MD&A va qarz bo'yicha izohlardan boshlang.
Joriy 10-K ni o'tgan yilgisi bilan solishtiring — yangi qo'shilgan xavf omillari ko'pincha eng qiziq qism.
Press-relizdagi "adjusted" raqamlarni 10-Q/10-K dagi rasmiy raqamlar bilan tekshiring.
Ko'p beriladigan savollar
- 10-K va 10-Q farqi nima?
- 10-K yillik va auditdan o'tgan to'liq hisobot. 10-Q choraklik, qisqaroq va to'liq auditsiz; to'rtinchi chorak alohida 10-Q bilan emas, 10-K bilan yopiladi.
- Kompaniyaning 10-K hisobotini qayerdan topsa bo'ladi?
- SEC ning EDGAR saytida kompaniya nomi yoki tikeri bo'yicha bepul qidirish mumkin. Kompaniya saytining Investor relations bo'limida ham havolalar bo'ladi.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.