Foiz qoplamasi nima?
Interest coverage
Qisqacha
Operatsion foyda ÷ foiz xarajati. Foyda foizni necha barobar qoplashini ko'rsatadi; 2 dan past — xavfli zona.
Foiz qoplamasi (interest coverage) — kompaniyaning operatsion foydasi qarz bo'yicha foiz to'lovlarini necha barobar qoplashini ko'rsatadi.
Foiz qoplamasi = Operatsion foyda (EBIT) ÷ Foiz xarajati
Ikkala raqam ham foyda-zarar hisobotida bor.
Qanday o'qiladi
- 5–10 va undan yuqori — foiz yuki yengil, foyda tushsa ham zaxira katta.
- 2–5 — o'rtacha; foyda pasayishiga sezgir.
- 2 dan past — xavfli zona: foydaning kichik tushishi ham foizni to'lashni qiyinlashtiradi.
- 1 dan past — operatsion foyda foizni ham qoplamaydi; kompaniya to'lovlarni naqd zaxira, yangi qarz yoki aksiya chiqarish hisobiga qilmoqda.
Nega D/E dan keyin kerak
Qarz/kapital qarzning hajmini, foiz qoplamasi esa unga xizmat qilish qobiliyatini ko'rsatadi. Bir xil qarzga ega ikki kompaniyadan foydasi barqarorrog'i xavfsizroq.
Stavkalar ta'siri
Foiz stavkalari ko'tarilganda, qarzni qayta moliyalashtirgan kompaniyaning foiz xarajati oshadi va qoplama tushadi — hatto biznes o'zgarmasa ham. Shuning uchun qarz muddatlarini ham tekshiring.
Halol nuqtai nazardan: foiz to'lovlari riba bilan bog'liq; foizli qarz darajasi halol skriningda alohida tekshiriladi — batafsil metodologiyada.
Z kompaniyaning operatsion foydasi 33% tushsa ($12m → $8m), butun foyda foizga ketadi. Nur Tech da esa foyda 98% qisqarsa ham foizni to'lay oladi.
Misol
Shartli kompaniyalar ($ mln):
A: operatsion foyda 120, foiz xarajati 20 → qoplama 120 ÷ 20 = 6x.
- Foyda 50% tushib 60 ga tushsa: 60 ÷ 20 = 3x — hali ham bardoshli.
- Qarz qimmatroq stavkada qayta moliyalashtirilib, foiz 40 ga oshsa: 120 ÷ 40 = 3x.
B: operatsion foyda 30, foiz 20 → 1,5x.
- Foyda 40% tushib 18 ga tushsa: 18 ÷ 20 = 0,9x — foyda endi foizni ham qoplamaydi.
Bir xil foiz yukida B ning xavfsizlik zaxirasi ancha kichik.
Xatolar va maslahatlar
Bitta yaxshi yilga emas, yomon yillardagi qoplamaga qarang — siklik kompaniyalarda farq juda katta.
EBIT ichida bir martalik daromadlar bo'lsa, ularni chiqarib tashlab qayta hisoblang.
Foiz qoplamasi pasayib borayotgan va qarz muddati yaqinlashayotgan kompaniyalarda pozitsiya hajmini kichikroq tuting.
Ko'p beriladigan savollar
- Interest coverage ratio qancha bo'lishi kerak?
- Ko'pchilik tahlilchilar 3 dan yuqorisini qoniqarli, 5 dan yuqorisini kuchli deb biladi. 2 dan past qoplama odatda ehtiyotkorlik talab qiladigan signal.
- Qarzi yo'q kompaniyada foiz qoplamasi qanday bo'ladi?
- Foiz xarajati nolga yaqin bo'lsa, ko'rsatkich juda katta yoki hisoblanmaydigan bo'ladi. Bu holat qarz yuki yo'qligini bildiradi va xavf nuqtai nazaridan yaxshi.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.