Zakot nima?
Zakat
Qisqacha
Nisobdan oshgan va bir qamariy yil saqlangan mol-mulkdan har yili beriladigan 2,5% lik majburiy sadaqa. Aksiyalar uchun hisoblash usullari turlicha.
Batafsil →Boshqa nomlari: zakot, nisab
Zakot — islomning besh ustunidan biri: nisobdan oshgan va bir qamariy yil davomida egalikda turgan mol-mulkdan har yili beriladigan 2,5% lik majburiy sadaqa. Nisob ko'pincha 85 gramm oltin (ba'zi ulamolar bo'yicha 595 gramm kumush) qiymati bilan o'lchanadi, shuning uchun uning dollardagi miqdori oltin narxiga qarab o'zgaradi.
Aksiyalar uchun ikki asosiy yondashuv
- Savdo uchun olingan aksiyalar (qisqa muddatda sotish niyatida): zakot kuni bozor qiymatining to'liq summasidan 2,5%.
- Uzoq muddatli investitsiya (dividend va o'sish uchun ushlab turiladi): ko'plab ulamolar zakotni faqat kompaniyaning zakotga tortiladigan aktivlari (naqd pul, debitorlik, tovar zaxiralari) ning aksiyaga to'g'ri keladigan ulushidan hisoblashni ruxsat etadi. Bu ma'lumotni topish qiyin bo'lsa, ko'pchilik ehtiyot uchun birinchi usulni qo'llaydi.
Amaliy jihatlar
Zakot sanasini belgilab, har yili o'sha kunda portfel qiymatini, naqd pulni va boshqa zakotga tortiladigan mulkni qo'shib hisoblang. Qamariy yil quyosh yilidan taxminan 11 kun qisqa; quyosh yili bo'yicha hisoblaydiganlar ba'zan 2,577% stavkani ishlatadi. Dividend tozalashi zakotdan alohida majburiyat.
Usullar ulamolar orasida farq qiladi, shuning uchun yondashuvni tanlashda ishonchli olimga murojaat qilish tavsiya etiladi. Hisoblash uchun: zakot kalkulyatori.
Ma'lumot uchun, fatvo emas.
100 ta aksiya, narxi $180. Zakot niyatga qarab turlicha hisoblanadi; tozalash esa umuman boshqa majburiyat va zakotdan ayrilmaydi.
Misol
To'qima holat. Nisob $7000 deb faraz qilaylik (haqiqiy miqdor oltin narxiga bog'liq).
Savdogar yondashuvi: zakot kuni aksiyalar qiymati $12 000 + naqd pul $3000 = $15 000 — nisobdan yuqori.
- Zakot: $15 000 × 2,5% = $375.
Uzoq muddatli investor yondashuvi: 100 ta aksiya, kompaniya hisobotiga ko'ra bitta aksiyaga to'g'ri keladigan zakotga tortiladigan aktivlar $12.
- Zakotga tortiladigan qism: 100 × $12 = $1200.
- Zakot: $1200 × 2,5% = $30 (bunga boshqa mulkdan, masalan, naqd puldan zakot alohida qo'shiladi).
Xatolar va maslahatlar
Har yili bir xil zakot sanasini tanlang va o'sha kungi qiymatlardan foydalaning — yil davomidagi tebranishlar hisobga olinmaydi.
Aksiyalar savdo uchunmi yoki uzoq muddatli investitsiyami — niyatingizni aniqlang, chunki hisoblash usuli shunga bog'liq.
Tozalash summasini zakot ichiga qo'shmang — bu ikki alohida hisob.
Faqat aksiyalarni emas, naqd pul, oltin va boshqa zakotga tortiladigan mulkni ham birga hisoblang.
Halol moliya atamalari umumiy tushuntirish uchun — fatvo emas. Investitsiya tavsiyasi ham emas.
Hisoblab ko'ring
Ko'p beriladigan savollar
- Aksiyalardan zakot qanday hisoblanadi?
- Savdo uchun olingan aksiyalarda — bozor qiymatining 2,5%. Uzoq muddatli investitsiyada ko'plab ulamolar faqat kompaniyaning zakotga tortiladigan aktivlari ulushidan hisoblashni ruxsat etadi.
- Aksiya zarar bilan tursa ham zakot beriladimi?
- Zakot sotib olingan narxdan emas, zakot kunidagi qiymatdan hisoblanadi. Umumiy zakotga tortiladigan mulk nisobdan oshsa, zakot beriladi.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.
Bog'liq atamalar
Shu mavzuda o'qing
- Boshlovchi uchun halol portfel: 5 qadamQaysi aksiyani olishni aytmaymiz — buni o'zingiz qilasiz. Halol portfelni yig'ish va saqlash jarayoni: skrining, diversifikatsiya, tozalash va qayta tekshirish.
- Halol ETF'lar: SPUS, HLAL va boshqalar — qaysi biri nimaga mosAQSh birjasidagi oltita Shariat ETF'i: qaysi indeksga asoslangan, xarajati qancha, ichida nima bor va qaysi biri qanday maqsadga mos keladi.
- Dividend, zakot va soliq: AQSh aksiyasi egasi uchun amaliy qo'llanmaAQSh dividendidan qancha soliq ushlanadi, O'zbekistonda nima deklaratsiya qilinadi va aksiyadan zakot qanday hisoblanadi — bitta misol bilan.