Boshlovchi uchun halol portfel: 5 qadam

"Qaysi halol aksiyani olay?" — eng ko'p beriladigan savol. Biz unga javob bermaymiz: bu investitsiya tavsiyasi bo'lardi, va sizning maqsadingiz, muddatingiz va xavfga chidamingizni bilmaymiz. Lekin halol portfel qanday jarayon bilan yig'ilishi va saqlanishini ko'rsatish mumkin. Quyida beshta qadam.

1-qadam. To'g'ri vosita: real aksiya, CFD emas

Halollik aksiyaning o'zidan oldin boshlanadi. Agar broker sizga aksiyani emas, uning narxiga tikilgan shartnomani (CFD) sotsa, siz kompaniyaning ulushiga egalik qilmaysiz — ustiga leverage va tungi swap to'lovlari qo'shiladi. Batafsil: CFD va real aksiya.

O'zbekistondan qaysi brokerlar orqali real AQSh aksiyasi olish mumkinligi haqida: brokerlar solishtirmasi. Hisob ochishdan oldin brokerning hozirgi shartlarini o'zingiz tekshiring — ular tez o'zgaradi.

2-qadam. Skrining: avval ro'yxat, keyin tanlov

Tartib muhim: avval halol ro'yxatni oling, keyin uning ichidan tanlang. Teskarisi — yoqqan aksiyani topib, keyin "halol bo'lsa kerak" deb umid qilish — eng ko'p uchraydigan xato.

Halol aksiyalar ro'yxati — AAOIFI standarti No. 21 bo'yicha skrindan o'tgan aksiyalar. 2026-yil 5-oktabr holatiga ko'ra kuzatiladigan 5 527 ta aksiyadan 1 384 tasi halol deb topilgan edi (bu son har kuni o'zgaradi — joriy sonni sahifada ko'ring).
Har bir aksiya sahifasida (masalan, /halal/GOOGL) nima tekshirilgani ko'rsatilgan: faoliyat turi, uchta moliyaviy nisbat, formulaning o'zi va oxirgi tekshiruv sanasi. Faqat "halol" yorlig'iga emas, shu sanaga ham qarang.
Hisob ochgandan keyin kabinetdagi Skriner bo'limida "Faqat halal" tayyor filtri bor — butun ro'yxatni soha, kapitalizatsiya va boshqa ko'rsatkichlar bo'yicha saralash mumkin. Bepul: hisob ochish.

Skrining qanday ishlashi va chegaralar: metodologiya. Qaysi sohalar butunlay chetlab o'tilishi: bloklangan yo'nalishlar.

Mashhur kompaniya avtomatik ravishda halol emas. Katta texnologiya kompaniyalari haqida: Apple, Microsoft, Nvidia… halolmi?

3-qadam. Diversifikatsiya: bitta savatga solmang

Halol ro'yxatning o'ziga xos xavfi bor: u ba'zi sohalarga og'ib ketgan. Banklar, sug'urta va boshqa foizga asoslangan biznes skrining bosqichidayoq chiqib ketadi, qarzi katta kompaniyalar ham. Natijada eng yiriklar orasida texnologiya ko'p.

Raqam bilan: 2026-yil 5-oktabr holatiga ko'ra halol ro'yxatning eng yirik 50 ta aksiyasidan 15 tasi chip (yarimo'tkazgich) ishlab chiqaruvchi yoki ularga uskuna yetkazuvchi kompaniya edi, va bu ikki soha shu 50 talikning umumiy kapitalizatsiyasidan taxminan uchdan birini tashkil qilgan. Ro'yxatning boshidan beshtasini olgan odam deyarli bitta sohaga tikkan bo'ladi.

Amalda nimaga e'tibor berish kerak:

Soha. Bir nechta turli sohadagi kompaniyalar bitta sohadagi o'nta kompaniyadan ko'ra kamroq birga tushadi. Skrinerdagi "Sektor" ustuni shu uchun.
Bir kompaniya — bir pozitsiya. Ba'zi kompaniyalarning bir nechta sinf aksiyasi bor (masalan, Alphabet'ning GOOG va GOOGL). Ikkalasini olish — ikki kompaniya emas.
Bitta aksiyaning ulushi. Bitta pozitsiya portfelning qancha qismi bo'lishi kerakligini biz aytmaymiz — bu sizning holatingizga bog'liq. Lekin bitta kompaniyaning statusi ertaga o'zgarsa (keyingi qadamga qarang), portfelingizning qanchasi ta'sirlanishini oldindan biling.
Halol ETF — tayyor savat. Agar o'nlab aksiyani o'zingiz kuzatishni xohlamasangiz, Shariah kengashi nazoratidagi ETF bitta xarid bilan diversifikatsiya beradi. Ularning farqlari: halol ETF'lar qo'llanmasi.

4-qadam. Tozalash: dividendning bir qismi sizniki emas

Skrindan o'tgan kompaniya ham pulining bir qismini bankda saqlab, ozgina foiz oladi. AAOIFI bunga ruxsat beradi — agar siz shu nohalal qismdan o'z ulushingizni xayriyaga bersangiz.

Hisob oddiy: olingan dividend × nohalal daromad ulushi. Ulush har bir aksiya sahifasida ("Nohalal daromad / umumiy daromad" qatori) va kabinetdagi Skrinerning "Daromad/tozalash" ustunida tayyor turadi. Formula, misol va dividend bermaydigan aksiyalar bo'yicha ulamolar ixtilofi: tozalash qanday hisoblanadi.

Amaliy maslahat: har dividend kelganda summani, sanani va o'sha paytdagi ulushni bitta joyga yozib boring. Yil oxirida eslab hisoblash qiyin. Tozalash zakot emas — zakot alohida hisoblanadi: dividend, zakot va soliq.

5-qadam. Qayta tekshirish: halollik bir martalik muhr emas

Bugun halol bo'lgan kompaniya keyingi chorakda yangi kredit olishi, ko'p naqd pul to'plashi yoki harom biznesni sotib olishi mumkin — va ro'yxatdan chiqadi. Sabablari batafsil: nega halol status o'zgaradi.

Oddiy tartib:

Har chorak hisobot mavsumidan keyin portfelingizdagi har bir aksiyaning sahifasini ochib, statusi va oxirgi tekshiruv sanasini ko'ring. Mavsum qachon va nimaga qarash kerak: hisobot mavsumi qo'llanmasi.
Haftalik: Telegram kanalimiz (@limitupuz) shanba kunlari o'tgan hafta ichida halol ro'yxatga qo'shilgan va undan chiqqan aksiyalarni sababi bilan e'lon qiladi (o'zgarish bo'lmagan haftada post chiqmaydi).
Oylik: blogda halol ro'yxat o'zgarishlari sharhi chiqadi — masalan, sentabr soni.
Yangi aksiya qo'shganda: kabinetdagi Watchlist'ga halol bo'lmagan aksiya qo'shilsa, ogohlantirish chiqadi. Lekin bu faqat qo'shish paytida — mavjud ro'yxatni o'zingiz kuzating.

Status o'zgarsa, vahimaga tushmang: avval sababini ko'ring. "Aniqlanmagan" — ko'pincha hisobot kechikkanini bildiradi, "harom" degani emas. Agar aksiya haqiqatan ham skriningdan chiqsa, uni qachon va qanday sotish, o'sha davrdagi daromadni tozalash kerakmi — bu bo'yicha ulamolar turlicha ko'rsatma beradi. O'z olimingizdan so'rang.