Hisobot mavsumi: nimani kuzatish kerak va halol statusga qanday ta'sir qiladi

Yiliga to'rt marta AQSh bozorida "hisobot mavsumi" (earnings season) boshlanadi: bir necha hafta ichida minglab kompaniya choraklik natijasini e'lon qiladi. Bu davrda ikki narsa o'zgaradi — aksiya narxi va kompaniyaning moliyaviy raqamlari. Halol investor uchun ikkinchisi ham muhim, chunki halol status aynan shu raqamlardan hisoblanadi.

Hisobot qachon chiqadi

AQSh qonunchiligida kompaniya har chorak oxiridan keyin Form 10-Q (choraklik hisobot), yil oxiridan keyin esa Form 10-K (yillik hisobot) topshiradi. SEC belgilagan muddatlar (SEC qoidasi):

• 10-Q — yirik va o'rta kompaniyalar uchun chorak tugaganidan keyin 40 kun, kichiklari uchun 45 kun ichida;
• 10-K — kompaniya hajmiga qarab 60, 75 yoki 90 kun ichida.

Amalda yirik kompaniyalar muddatdan ancha oldin — ko'pincha chorak tugaganidan 2–4 hafta o'tib — natijani press-reliz va konferens-qo'ng'iroq (earnings call) orqali e'lon qiladi, 10-Q hujjati esa keyinroq keladi. Masalan, III chorak 30-sentabrda tugadi — yirik kompaniyalar uchun 10-Q topshirishning oxirgi kuni 2026-yil 9-noyabr. To'rtinchi chorak natijalari yillik hisobot bilan birga yanvar–fevral oylarida chiqadi.

Hisobot odatda bozor ochilishidan oldin yoki yopilgandan keyin e'lon qilinadi — shuning uchun eng katta harakat pre-market yoki after-hours'da bo'ladi. Bu seanslardagi narx aldamchi bo'lishi mumkin: Pre-market stoplarning ko'pi nega yolg'on.

Hisobotda nimaga qarash kerak

1. EPS (aksiyaga to'g'ri keladigan foyda) — haqiqiy natija tahlilchilar prognozidan yuqorimi yoki pastmi. Bozor raqamning o'ziga emas, kutilgandan farqiga reaksiya qiladi.
2. Daromad (revenue) — foyda xarajatni qisqartirish hisobiga emas, sotuv o'sishi hisobiga oshganmi.
3. Prognoz (guidance) — rahbariyat keyingi chorak yoki yil uchun nima kutyapti. Ko'pincha narxni natijaning o'zidan ko'ra ko'proq aynan shu siljitadi.
4. Gap — hisobotdan keyin aksiya kechagi yopilishdan ancha uzoqda ochilishi mumkin. Bunda stop-loss qo'yilgan narxda emas, birinchi mavjud narxda bajariladi.

Kabinetdagi Bozor taqvimi → Earnings bo'limida qaysi kompaniya qachon hisobot berishini, EPS va daromadning prognoz va haqiqiy qiymatlarini ko'rasiz ("Bugun", "Ertaga", "Shu hafta" filtrlari bilan). Kabinet bepul ro'yxatdan o'tgach ochiladi: ro'yxatdan o'tish.

Hisobot halol statusga qanday ta'sir qiladi

Halol skrining kompaniyaning eng so'nggi hisobotidagi qarz, naqd pul va foizli aktivlar hamda foiz daromadiga tayanadi. Yangi hisobot chiqsa, bu raqamlar o'zgaradi:

• kompaniya chorak davomida kredit olgan bo'lsa — qarz nisbati oshadi;
• ko'p naqd pul yig'ib, uni foizli depozit yoki obligatsiyaga qo'ygan bo'lsa — foizli aktivlar ulushi oshadi;
• foiz daromadi ko'paygan bo'lsa — nohalal daromad ulushi oshadi.

Nisbatlardan biri chegaradan oshsa, status o'zgaradi. Chegaralar va formulalar metodologiya sahifasida, status o'zgarishining boshqa sabablari esa Nega aksiyaning halol statusi o'zgaradi? maqolasida.

Bir muhim nozik jihat: nisbatlarning maxraji kunlik narx emas, uzoq muddatli o'rtacha bozor kapitalizatsiyasi. Ya'ni hisobotdan keyingi 15% lik sakrash halol statusni o'z-o'zidan o'zgartirmaydi — uni o'zgartiradigan narsa hisobotning ichidagi raqamlar.

Status qachon yangilanadi

Hisobot e'lon qilingan kuni status darhol o'zgarmaydi. Avval yangi raqamlar ma'lumot manbalariga tushishi kerak, keyin biz har aksiyani navbat bilan qayta tekshiramiz. Shuning uchun hisobotdan keyin yangi verdikt chiqishi bir necha kun olishi mumkin. Har aksiya sahifasida nisbatlar qaysi hisobot sanasidan olingani yozilgan — masalan, AAPL sahifasida joriy status va hisobot sanasini ko'ring.

Signallarimiz hisobot paytida

Signallarning TP/SL darajalari oddiy kunlik harakat uchun hisoblangan. Hisobot esa bir kechada katta gap berishi mumkin — stop ham, maqsad ham "sakrab o'tiladi". Shuning uchun skaner hisobot kuni yaqin aksiyalarga yangi signal chiqarmaydi (2026-yil oktabr holatidagi sozlamada: hisobot bugun, ertaga yoki indin bo'lsa).

Telegram'ni ulagan bo'lsangiz, har savdo kuni 08:30 ET da keladigan ertalabki digestda:

• halol universumda bugun hisobot beradigan yirik kompaniyalar;
• watchlist'ingizdagi bugun hisobot beradigan aksiyalar — alohida ogohlantirish bilan;
• ochiq signal yaqinda hisobot beradigan aksiyada bo'lsa — uning yonida hisobot sanasi.

Mavsum uchun amaliy ro'yxat

• Mavsum boshida portfeldagi aksiyalarning hisobot sanalarini taqvimdan yozib oling.
• Hisobotdan oldin pozitsiya hajmini qayta ko'ring: gap bo'lsa stop himoya qilmasligi mumkin.
• Hisobot kuni pre-market narxiga shoshilib reaksiya qilmang — asosiy seans ochilishini kuting.
• Mavsum oxirida (hisobotlardan 1–2 hafta o'tib) har aksiyaning halol sahifasini oching: status, nisbatlar va hisobot sanasi yangilanganmi.
• Status o'zgargan bo'lsa — vahima qilmang, avval sababini o'qing.
• Dividend olgan bo'lsangiz, yangi foiz daromadi ulushi bilan tozalash miqdorini qayta hisoblang: Halol aksiyada tozalash qanday hisoblanadi.

Hisobot mavsumi — halol portfelni qayta tekshirishning eng tabiiy vaqti. Yiliga to'rt marta bir soat ajratish yetarli.

Bu maqola ma'lumot uchun va fatvo emas. Yakuniy diniy qaror uchun o'z olimingizga murojaat qiling. Investitsiya tavsiyasi ham emas.