Stop-loss nima?
Qisqacha
Narx belgilangan darajaga tushsa, zararni cheklash uchun pozitsiyani avtomatik yopadigan buyurtma.
Stop — zarar chegarasi, lekin narx gap bilan sakrasa, bajarilish stopdan yomonroq bo'lishi mumkin.
Boshqa nomlari: SL, stop
Stop-loss — narx oldindan belgilangan darajaga yetganda pozitsiyani avtomatik yopadigan buyurtma. Uning vazifasi bitta: bitta savdodagi zararni siz rejalashtirgan miqdor bilan cheklash. Stopsiz savdo — risk miqdori noma'lum bo'lgan savdo.
Qanday ishlaydi
Long pozitsiyada stop joriy narxdan pastga qo'yiladi. Narx stop darajasiga tushsa, stop buyurtmasi bozor buyurtmasiga aylanadi va birinchi mavjud narxda bajariladi. Shuning uchun:
- tez bozorda bajarilish stopdan biroz yomonroq bo'lishi mumkin (slippage);
- narx gap bilan stopdan sakrab o'tsa, zarar rejadagidan ancha katta bo'ladi.
Stop-limit buyurtma narxni nazorat qiladi, lekin bajarilishni kafolatlamaydi — keskin pasayishda pozitsiya umuman yopilmay qolishi mumkin.
Stop qayerga qo'yiladi
Stop pulga qarab emas, grafikka qarab qo'yiladi — "g'oyam noto'g'ri chiqdi" deydigan joyga: qo'llab-quvvatlash ostiga, oxirgi tubdan pastga yoki ATR bo'yicha masofaga. Keyin pozitsiya hajmi shu masofadan kelib chiqib hisoblanadi: Hajm = Risk summasi ÷ (Kirish − Stop).
Qoidalar
Stopni zarar tomonga surmang — bu riskni rejasiz oshirish. Foyda tomonga surish (masalan, trailing stop yoki zararsizlikka ko'chirish) esa odatiy amaliyot.
Stop darajaning biroz ostida: daraja buzilsa — g'oya noto'g'ri. Zona ichidagi stopni oddiy soya ham urib ketadi.
Misol
To'qima misol: hisob $12 000, bitta savdoda risk 1% = $120. Aksiya $40 da, stop oxirgi tub ostida $37,60 da.
- Bir aksiyaga risk: $40 − $37,60 = $2,40.
- Hajm: 120 ÷ 2,40 = 50 ta aksiya.
- Stop ishlasa, zarar: 50 × $2,40 = $120 — aynan 1%.
Endi gap holati: yomon yangilikdan keyin aksiya ertalab $35 da ochildi. Stop $35 atrofida bajarildi:
- Haqiqiy zarar: 50 × ($40 − $35) = $250 — rejalashtirilganidan taxminan 2 baravar ko'p.
Stop zararni cheklaydi, lekin uni mutlaq kafolatlamaydi. Hajmni pozitsiya hajmi kalkulyatori bilan hisoblash mumkin.
Xatolar va maslahatlar
Stopni aniq daraja ustiga emas, undan sal narida qo'ying — ko'pchilik stoplari to'plangan joy birinchi bo'lib urib ketiladi.
Narx stopga yaqinlashganda uni pastga surish — eng qimmat odatlardan biri: kichik rejali zarar katta rejasiz zararga aylanadi.
Stopni xayolda emas, brokerda haqiqiy buyurtma sifatida qo'ying — tez bozorda qo'lda yopishga ulgurmasligingiz mumkin.
Stop masofasi kengaysa, hajmni kamaytiring — dollardagi risk o'zgarmasligi kerak.
Hisoblab ko'ring
Ko'p beriladigan savollar
- Stop-loss qancha foizga qo'yilishi kerak?
- Universal foiz yo'q: stop grafikdagi mantiqiy joyga qo'yiladi, risk esa hajm orqali boshqariladi. Ko'p treyderlar bitta savdoda hisobning 1–2% idan ko'p yo'qotmaslikka harakat qiladi.
- Stop-loss va stop-limit farqi nima?
- Stop-loss ishga tushganda bozor buyurtmasiga aylanadi va bajarilishi deyarli kafolatlangan, lekin narxi emas. Stop-limit narxni cheklaydi, lekin narx limitdan o'tib ketsa, umuman bajarilmasligi mumkin.
- Nega stopim urib ketgandan keyin narx qaytib o'sdi?
- Ko'pincha stop juda tor yoki hamma qo'yadigan aniq joyda bo'ladi. Stopni ATR va daraja bo'yicha qo'yish va hajmni shunga moslash yordam beradi.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
- AQSh bozori qanday ishlaydiBirjalar va brokerlar, Toshkent vaqti bilan seanslar, spred va likvidlik, beshta buyurtma turi misollar bilan, T+1, xarajatlar va kasr aksiyalar.Darsni ochish · 12 daq.
- Uzoq muddatli investitsiya va savdoMurakkab foiz, DCA raqamlar bilan, diversifikatsiya va taqsimot, rebalans, tarixiy tushishlar va investorning eng qimmat xatolari.Darsni ochish · 12 daq.
- Hisobot mavsumiKompaniyalar har chorakda hisobot beradi: kalendar, konsensus, beat/miss, prognoz, konferens-qo'ng'iroq, kutilgan harakat, gap va drift, hisobotdan oldin pozitsiyani boshqarish.Darsni ochish · 13 daq.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.
Bog'liq atamalar
Shu mavzuda o'qing
- Fed stavkasi, inflyatsiya va aksiya bozori: investor uchun minimal makroFed stavkasi va CPI nima, nega ular aksiyalarni siljitadi va halol investor foizni qanday kuzatadi — iqtisodchi bo'lmasdan bilish kerak bo'lgan minimum.
- Narx alertlari va watchlist: bozorni kun bo'yi kuzatmasdanAQSh bozori Toshkentda kechqurun va tunda ochiq. Watchlist va narx alertlari bilan grafikka tikilib o'tirmasdan kerakli lahzani qanday ushlash mumkin.
- Nega avval demo hisobda savdo qilish kerakDemo hisob — pulsiz mashq maydoni: rejani sinash, xatolarni arzonga topish va statistikani yig'ish. Qanday foydalanish va qayerda u real bozordan farq qiladi.