Apple, Microsoft, Nvidia, Google, Amazon, Meta, Tesla — halolmi?

"Apple halolmi?", "Nvidia aksiyasini olsa bo'ladimi?" — bizga eng ko'p keladigan savollar shular. Bu maqolada qisqa "ha" yoki "yo'q" yozmaymiz, va buning sababi bor: halollik statusi har chorak yangi hisobot bilan o'zgarishi mumkin, matnga qotirilgan javob esa jim eskiradi. Buning o'rniga har kompaniyani qanday tekshirish va nimaga e'tibor berish kerakligini ko'rsatamiz. Joriy status — har bir kompaniyaning o'z sahifasida.

Tekshiruv qanday ishlaydi — bir daqiqada

Biz AAOIFI standarti No. 21 asosida ikki bosqichli skrining qilamiz:

Faoliyat. Kompaniya asosan nima bilan pul topadi? Bank, sug'urta, qimor, alkogol, tamaki kabi yo'nalishlar darhol rad etiladi.
Uchta moliyaviy nisbat. Foizli qarz, foizli aktivlar (naqd pul va obligatsiyalar) va nohalal daromad ulushi chegaradan past bo'lishi kerak. Chegaralar: metodologiya.

Har bir aksiya sahifasida uchala nisbat formulasi, raqamlari, hisobot sanasi va oxirgi tekshiruv vaqti ko'rsatiladi.

Nega gigantlar nisbatlardan ko'pincha oson o'tadi

Qarz va foizli aktivlar nisbatining maxraji — bozor kapitalizatsiyasi (biz bugungi narxni emas, oxirgi 36 oylik o'rtachani olamiz). Trillion dollarlik kompaniyada o'nlab milliard qarz ham nisbatda kichik ko'rinadi.

Lekin bu kafolat emas:

uzoq davom etgan narx pasayishi o'rtacha kapitalizatsiyani ham tushiradi va nisbat oshadi;
yirik xarid uchun katta qarz olinsa, raqam tez o'zgaradi;
kapital juda katta bo'lsa ham, faoliyat bosqichi alohida tekshiriladi — moliyasi toza kompaniya biznes sababli rad etilishi mumkin.

Shuning uchun quyida har bir kompaniyada aynan qaysi savol muhimligini ko'rib chiqamiz.

Har bir kompaniyada nimaga qarash kerak

Apple

iPhone, Mac, iPad, Watch va AirPods. Pulining yarmidan ko'pi iPhone'dan, taxminan chorak qismi Xizmatlardan keladi (App Store, iCloud, Apple Music, Google bilan qidiruv kelishuvi). Savol tug'diradigan joy — Apple Music va Apple TV+. Biz kino va musiqa asosiy biznesi bo'lgan kompaniyalarni "shubhali" deb belgilaymiz, lekin qurilma ishlab chiqaruvchilar bunga kirmaydi (batafsil). Joriy status: AAPL sahifasi.

Microsoft

Windows, Microsoft 365, Azure bulut platformasi, LinkedIn, GitHub, Xbox. Pulining asosiy qismi Azure va biznes obunalaridan. Katta naqd pul va investitsiya portfeli tufayli foizli aktivlar va foiz daromadi nisbatlariga qarash foydali. Joriy status: MSFT sahifasi.

Nvidia

Sun'iy intellekt ma'lumot markazlari uchun GPU, o'yin videokartalari, avtomobil va robot chiplari; daromadning katta qismi ma'lumot markazlaridan. Biznes tomoni oddiy — asosiy savol moliyaviy nisbatlarda. Joriy status: NVDA sahifasi.

Alphabet (Google)

Qidiruv, YouTube, Android, Chrome, Gmail. Daromadning taxminan to'rtdan uch qismi reklamadan. Reklama platformasini 2026-yil 16-iyulda qo'lda ko'rib chiqdik: reklama o'z-o'zidan taqiqlangan faoliyat emas (yirik halol ETF'lar ham shu yondashuvda). Joriy status: GOOGL sahifasi.

Amazon

Aralash biznes: onlayn va oflayn chakana savdo (Whole Foods), marketpleys, Prime, reklama va AWS bulut — foydaning katta qismi AWS'dan. Whole Foods va marketpleysda alkogol va cho'chqa mahsulotlari sotiladi. 2026-yil 13-avgustdagi qo'lda ko'rikda bu ulush AAOIFI'ning 5% nohalal daromad chegarasidan past deb baholandi (Walmart va Costco bilan bir mantiq). Joriy status: AMZN sahifasi.

Tesla

Elektromobillar, energiya saqlash batareyalari va quyosh panellari; daromadning taxminan 80% i avtomobil sotuvidan. Tesla xaridorlarga avtomobil moliyalashtirish va ayrim shtatlarda sug'urta xizmatini ham taklif qiladi — bunday segmentlarning daromaddagi ulushiga e'tibor bering. Joriy status: TSLA sahifasi.

Halol ETF'lar nima deydi — va nega javoblar farq qiladi

Shariat kengashi nazoratidagi ETF'lar tarkibi — mustaqil "ikkinchi fikr". Ikki eng mashhurini solishtirdik:

SPUS (S&P 500 asosida, SP Funds) — 2026-yil 2-oktabrdagi tarkib fayli bo'yicha Nvidia (14,26%), Apple (12,30%), Microsoft (9,72%), Alphabet (5,05%) va Tesla (2,55%) bor. Amazon va Meta yo'q.
HLAL (FTSE Shariah USA asosida, Wahed) — SEC'ga topshirilgan oxirgi N-PORT hisoboti bo'yicha (2026-yil 31-may holati) Apple, Microsoft, Alphabet, Meta va Tesla bor. Nvidia va Amazon yo'q.

Ya'ni ikki jiddiy Shariat ETF'i bitta savolga ikki xil javob bergan: Meta biri ichida, ikkinchisida yo'q; Nvidia esa aksincha. Bu xato emas — standartlar farq qiladi: maxraj bozor kapitalizatsiyasimi yoki jami aktivlarmi, chegara 30% mi yoki 33%, qaysi soha qanday baholanadi. ETF har bir aksiyani nega olmaganini e'lon qilmaydi, shuning uchun "ETF'da yo'q" — "harom" degani emas.

Bitta aksiya bo'yicha turli manbalar turlicha javob bersa, avval qaysi standart va qaysi sanadagi ma'lumot ishlatilganini so'rang.

Amaliy maslahatlar

Statusni sahifada tekshiring, maqoladan yoki forumdan emas: halol aksiyalar ro'yxati.
Hisobot mavsumidan keyin qayta qarang. Status nega o'zgarishi mumkinligi: bu maqolada.
Dividendni tozalang. Halol deb topilgan kompaniyada ham kichik foiz daromadi bo'ladi: tozalash qanday hisoblanadi.
Yettita aksiya — portfel emas. Bu kompaniyalar bir sohada jamlangan; bitta yangilik hammasini birga tushirishi mumkin.

Bu maqola ma'lumot uchun va fatvo emas. Yakuniy diniy qaror uchun o'z olimingizga murojaat qiling. Investitsiya tavsiyasi ham emas.

Maqolada tilga olingan aksiyalar