Stop buyurtma (stop-market) nima?
Stop order (stop-market)
Qisqacha
Narx belgilangan darajaga yetganda market buyurtmaga aylanadigan buyurtma. Odatda ochiq pozitsiyani himoya qilish (stop-loss) uchun ishlatiladi.
Gap paytida stop belgilangan narxdan ancha yomon narxda bajarilishi mumkin: narx stop ustidan sakrab o'tadi.
Stop buyurtma (stop-market) — narx siz belgilagan darajaga (stop narxiga) yetguncha "uxlab" turadigan buyurtma. Narx shu darajaga tegishi bilan u oddiy market buyurtmaga aylanadi va mavjud eng yaxshi narxda bajariladi.
Qayerda ishlatiladi
Eng ko'p — ochiq pozitsiyani himoya qilish uchun, ya'ni stop-loss sifatida. Long pozitsiyada stop joriy narxdan pastga qo'yiladi (sotish stopi). Narx yuqoriga yorib chiqqanda kirish uchun sotib olish stopi ham bor — u joriy narxdan yuqorida turadi.
Asosiy xususiyati: bajarilish kafolati, narx kafolati yo'q
Stop ishga tushgach, buyurtma albatta bajariladi, lekin aynan stop narxida emas. Tez bozorda yoki gap paytida narx stop ustidan sakrab o'tadi va buyurtma ancha yomon narxda bajariladi. Bunga qarama-qarshi stop-limit buyurtma narxni cheklaydi, lekin bajarilishni kafolatlamaydi — narx tez qochsa, siz pozitsiyada qolib ketasiz.
Qanday to'g'ri qo'yish kerak
Stopni grafikdagi mantiqiy darajaga — g'oya noto'g'ri chiqqanini ko'rsatadigan joyga qo'ying, keyin pozitsiya hajmini shu masofaga moslang. Narx ortidan siljiydigan variant — trailing stop.
Tunda yomon yangilik chiqdi, narx $49.50 dan $45 da ochildi. Oddiy stop market buyurtmaga aylanib ~$45 da sotdi (−10%). Stop-limit ($47/$46) bajarilmadi: narx $46 dan pastda — pozitsiya ochiq qoldi va narx $43 gacha tushdi.
Kechqurun yomon hisobot chiqdi: kecha $46,20 da yopilgan aksiya $41,50 da ochildi. $45 dagi stop birinchi mavjud narxda — $41,50 da bajarildi. Rejadagi zarar bir aksiyaga $3 edi, haqiqiysi $6,50.
Misol
Siz shartli aksiyadan 100 tasini $40 dan oldingiz va stopni $37 ga qo'ydingiz. Rejadagi risk: 100 × ($40 − $37) = $300.
Oddiy holat. Kun davomida narx $37 ga tushadi, stop ishga tushadi va buyurtma $36,95 da bajariladi. Zarar: 100 × ($40 − $36,95) = $305 — rejaga yaqin.
Gap holati. Kechasi yomon yangilik chiqdi, aksiya ertalab $33 da ochildi. Stop ochilishda ishga tushadi va taxminan $33 atrofida bajariladi. Zarar: 100 × ($40 − $33) = $700 — rejadagidan 2 barobardan ko'proq.
Agar stop-limit ($37 stop, $36,50 limit) ishlatganingizda, $33 dagi ochilishda buyurtma umuman bajarilmasdi — narx yana tushsa, zarar bundan ham katta bo'lishi mumkin edi. Hajmni oldindan hisoblash uchun: pozitsiya hajmi kalkulyatori.
Xatolar va maslahatlar
Stopni dumaloq raqamlar yoki hamma ko'radigan darajaning aynan ustiga qo'ymang — u yerda narx ko'pincha qisqa "teshib" o'tadi.
Hisobot oldidan pozitsiyada qolsangiz, stop gapdan himoya qilmasligini hisobga oling: hajmni kichraytiring.
Stop qo'yganingizdan keyin uni zarar tomonga surmang — bu riskni rejasiz oshirish degani.
Ko'p beriladigan savollar
- Stop-loss va stop buyurtma bir narsami?
- Stop-loss — maqsad (zararni cheklash), stop buyurtma — uni amalga oshirish vositalaridan biri. Stop-loss stop-market yoki stop-limit buyurtma orqali qo'yilishi mumkin.
- Nega stopim belgilangan narxdan pastroqda bajarildi?
- Stop ishga tushgach market buyurtmaga aylanadi va mavjud eng yaxshi narxni oladi. Tez tushishda yoki gapda bu narx stop darajasidan pastda bo'lishi mumkin.
Akademiyada o'rganing
Bu atama interaktiv kursning quyidagi darslarida amaliy misol va test bilan o'tiladi.
Nazariyani xavfsiz sinab ko'ring
Bepul hisob oching: $10 000 virtual balans bilan demo savdo, savdo jurnali, kalkulyatorlar va bosqichma-bosqich kurs.