Tozalash (purification) va zakot

Nega tozalash kerak

Skriningdan o'tgan aksiya ham butunlay "toza" emas. Deyarli har bir kompaniya bankdagi pulidan ozgina foiz oladi, ba'zilarida kichik hajmda taqiqlangan sotuv ham bo'ladi. AAOIFI bunday kompaniyaga sarmoya kiritishga ruxsat beradi — agar nohalal daromad umumiy daromadning 5% idan oshmasa — lekin bitta shart bilan: sizga to'g'ri keladigan nohalal ulushni chiqarib, muhtojlarga berasiz. Buni tozalash deyiladi (Limitup sahifalarida — "poklash").

Tozalash mantig'i oddiy: bu pul hech qachon sizniki bo'lmagan. Siz uni "xayr-ehson" qilmayapsiz, balki haqli egasiga qaytaryapsiz. Shuning uchun ko'p ulamolar uni savob umidi bilan emas, majburiyatni ado etish sifatida berishni aytadi.

Nohalal daromad nima

Kompaniya hisobotidagi quyidagi daromadlar tozalashga kiradi:

• bankdagi pul va obligatsiyalardan olingan foiz;
• kichik hajmdagi taqiqlangan sotuv — masalan, supermarketda alkogol;
• foizga asoslangan boshqa tushumlar (masalan, mijozlarga berilgan foizli kreditdan).

Kompaniyaning asosiy, halol biznesidan kelgan foyda tozalanmaydi. Tozalanadigan narsa — faqat nohalal ulush.

Asosiy usul: dividenddan

Ikki qadam:

1. Tozalash ulushi = kompaniyaning nohalal daromadi ÷ umumiy daromadi.
2. Sadaqa summasi = siz olgan dividend × tozalash ulushi.

Misol. Kompaniyaning yillik daromadi $10 mlrd, shundan foiz — $150 mln. Tozalash ulushi: 150 ÷ 10 000 = 1,5%. Sizda 100 ta aksiya bor va kompaniya yil davomida aksiya boshiga $4 dividend to'ladi — jami $400.

Sadaqa: $400 × 1,5% = $6. Qolgan $394 sizniki. Grafikdagi sariq bo'lak juda kichik — lekin aynan u dividendni pok qiladi.

Bir nechta aksiya bo'lsa

Har bir aksiyaning ulushi o'zgacha, shuning uchun alohida hisoblanadi:

• A: $400 dividend × 1,5% = $6.00;
• B: $250 dividend × 0,8% = $2.00;
• C: $120 dividend × 3% = $3.60;
• jami: $11.60.

Bitta "o'rtacha" foizni hamma dividendga qo'llash xato natija beradi — ulushi yuqori aksiyadan katta dividend kelgan bo'lsa, siz kam berasiz.

Qaysi davr ulushini olish kerak

Ulush har chorakda yangi hisobot bilan o'zgaradi. Amaliy qoida: dividend to'langan paytdagi eng so'nggi ulushni ishlating. Yil davomida dividendlarni yozib boring va har biriga o'sha paytdagi ulushni qo'llang.

Sotuv foydasini tozalash

Ko'p o'sish kompaniyalari dividend to'lamaydi — investor faqat narx o'sishidan daromad oladi. Bu yerda ulamolar orasida ixtilof bor:

• ba'zilar tozalash faqat haqiqatda olingan dividendga tegishli deydi;
• boshqalari aksiyani sotganda foydadan ham shu ulushni chiqarishni tavsiya qiladi — chunki aksiya narxi kompaniyaning barcha daromadini, jumladan foizni ham aks ettiradi.

Ehtiyotkor yo'l — ikkinchisi. Misol: 50 ta aksiyani $80 dan oldingiz ($4 000) va $100 dan sotdingiz ($5 000). Foyda — $1 000, kompaniyaning nohalal ulushi 2%.