Hisobot mavsumi

Har chorakda imtihon

AQSh kompaniyalari har chorakda hisobot e'lon qiladi. Moliyaviy chorak odatda mart, iyun, sentabr va dekabr oxirida tugaydi, hisobotlarning ko'pi esa undan 2–6 hafta keyin chiqadi. Shuning uchun hisobot mavsumi yiliga to'rt marta keladi: taxminan yanvar o'rtasi–fevral, aprel o'rtasi–may, iyul o'rtasi–avgust va oktabr o'rtasi–noyabr. Mavsumning eng qizg'in 3–4 haftasida kuniga yuzlab kompaniya hisobot beradi.

Hisobot vaqti ikki xil bo'ladi:

• Ochilishdan oldin (BMO) — odatda 07:00–08:30 ET. Toshkentda yozda taxminan 16:00–17:30. Reaksiya pre-marketda boshlanadi va 09:30 ET da asosiy seansda to'liq ko'rinadi.
• Yopilgandan keyin (AMC) — 16:00 ET dan keyin, Toshkentda yozda 01:00 dan keyin. Narx after-hoursda sakraydi, asosiy reaksiya ertasi kuni ochilishda.

Ikkala holatda ham hisobot asosiy seans yopiq paytda chiqadi. Demak, narx yangi ma'lumotga oradagi narxlarda savdo qilmasdan, sakrab (gap) moslashadi. Bu darsning asosiy xulosasi shundan kelib chiqadi.

Kutilmalar va konsensus

Bozor hisobotdagi raqamlarning o'ziga emas, ularning kutilmadan farqiga reaksiya qiladi. Kompaniyani kuzatuvchi analitiklar oldindan EPS va daromad prognozlarini e'lon qiladi. Ularning o'rtachasi — konsensus prognoz.

Narx hisobot kunigacha shu kutilmani allaqachon "hazm qilgan". Masalan, hamma EPS $1.00 bo'ladi deb kutsa va natija $1.00 chiqsa — yangilik yo'q. Ba'zan bozorda rasmiy konsensusdan yuqoriroq norasmiy kutilma ham bo'ladi ("whisper number"); uni o'lchash qiyin, lekin "yaxshi hisobotga narx nega tushdi?" degan savolning javobi ko'pincha shu.

Konsensus ham statik emas. Hisobotgacha bo'lgan haftalarda analitiklar prognozlarni ko'tarsa yoki tushirsa, bu ham narxga ta'sir qiladi.

Beat va miss

Syurpriz = (haqiqiy − prognoz) ÷ prognoz. Misol:

• EPS prognozi $1.00, haqiqiy $1.08 → +8% beat.
• Daromad prognozi $500m, haqiqiy $495m → −1% miss.

Bu — "aralash" natija: foyda yaxshi, daromad biroz zaif. Bozor qaysi biriga ko'proq e'tibor beradi? Odatda o'sish kompaniyalarida daromadga, yetuk kompaniyalarda foyda va marjaga. EPS ni xarajat qisqartirish yoki buyback bilan "chiqarish" mumkin, daromadni esa qiyinroq.

Ma'lumot provayderlari odatda har chorakda S&P 500 kompaniyalarining taxminan to'rtdan uch qismi EPS bo'yicha beat qilishini qayd etadi. Kompaniyalar kutilmani ataylab past ushlab turishga harakat qiladi. Shuning uchun kichik beat — "normal", yangilik emas. Muhimi — syurprizning kattaligi, daromad sifati, marjalar va eng asosiysi, prognoz.

Prognoz (guidance) — ko'pincha eng muhim qism

Guidance — kompaniyaning keyingi chorak yoki yil uchun o'z prognozi. Bozor oldinga qaraydi: o'tgan chorak allaqachon tarix, kelgusi esa narxda. Shuning uchun yaxshi chorakdan keyin ham narx tushishi mumkin.

Grafikda hisobotgacha narx $75 dan $80 ga ko'tarildi — bozor yaxshi natija kutgan. EPS haqiqatan kutilmadan yaxshi chiqdi, lekin kompaniya keyingi chorak prognozini pasaytirdi. Natija: narx $72.5 da ochildi — $80 dan 9% past, katta hajm bilan. Keyingi kunlarda ham $68.9 gacha tushishda davom etdi.

Bunday holatda aksiyani ushlab turgan investor uchun to'g'ri savol: "Biznes haqidagi tezisim o'zgardimi?" Prognoz pasayishi vaqtinchalik sabab (bitta yirik mijoz buyurtmani keyinga surgan) yoki tuzilmaviy muammo (talab tushyapti, raqobat kuchaygan) bo'lishi mumkin. Ikkinchisi bo'lsa — pozitsiyani qisqartirish yoki chiqish uchun asos. Treyder uchun gap pastga va tushayotgan kunlar — sotib olmaslik, stopni qattiqlashtirish signali.

Konferens-qo'ng'iroq

Press-relizdan taxminan bir soat keyin rahbariyat analitiklar bilan konferens-qo'ng'iroq o'tkazadi (earnings call). Tuzilmasi: tayyorlangan nutq (natijalar va strategiya), keyin analitiklar savollariga javob. Yozuv va matn (transcript) kompaniya saytining Investor Relations bo'limida chiqadi.