Stop-loss: xatoni o'z vaqtida tan olish

Stop-loss nima va nega u shart

Stop-loss — narx belgilangan darajaga tushsa, pozitsiyani avtomatik yopadigan buyurtma. U savdoga kirishdan oldin "qachon xato qilganimni tan olaman?" degan savolga javob beradi.

Stopning uchta vazifasi bor:

1. Zararni cheklash. R:R va pozitsiya hajmi matematikasi faqat zarar −1R da to'xtasa ishlaydi.
2. Qarorni oldindan qabul qilish. Ekran oldida, narx tushayotganda aniq o'ylash qiyin. Stop qarorni xotirjam paytda chiqaradi.
3. Hajmni hisoblash. Stopsiz bir aksiyadagi riskni bilmaysiz — demak, nechta aksiya olishni ham bilmaysiz.

Stopsiz savdo — rejasiz savdo. Kichik zararni o'z vaqtida qabul qilmaslik ko'pincha katta zararga aylanadi.

Stopni qayerga qo'yish: tuzilma

Stop mantiqiy joyda bo'lishi kerak — "g'oyam noto'g'ri chiqdi" degan nuqtada, tasodifiy foizda emas. Savol: narx qayerga borsa, kirish sababim yo'qoladi?

• qo'llab-quvvatlash zonasining biroz ostida;
• o'sish trendida oxirgi yuqoriroq tub (HL) ostida (Bozor tuzilishi);
• yorib o'tishdan keyin — yorib o'tilgan darajaning ostida;
• order block yoki FVG setupida — zona yoki supurish soyasi ostida.

Grafikda qo'llab-quvvatlash zonasi $48,90–49,50. Zona ichidagi $48,95 dagi stop yomon: $48,60 gacha tushgan oddiy soya uni urib ketdi, narx esa keyin o'sdi. To'g'ri stop — zona ostida, $48,30 da. Zona buzilsa — g'oya haqiqatan noto'g'ri.

Yana bir nozik joy: hamma ko'radigan daraja (teng tublar, yumaloq raqam)ning aynan ostiga stop qo'ymang. U yerda stoplar to'planadi va narx ularni ko'pincha "supurib" ketadi (FVG va likvidlik). Kichik bufer qo'shing.

Bufer va masofa: ATR

Stop qanchalik uzoq bo'lishi kerak? Bunga ATR (average true range) javob beradi — aksiya bir davrda odatda qancha yurishi.

ATR qanday hisoblanadi

Har bir sham uchun true range — uchta sondan eng kattasi:

• yuqori − past;
• |yuqori − oldingi yopilish|;
• |past − oldingi yopilish|.

Misol: kecha yopilish $79,60, bugun yuqori $80,40, past $79,30 → max(1,10; 0,80; 0,30) = $1,10. Gap bo'lsa: kecha yopilish $50, bugun $52 da ochilib yuqori $52,50, past $51,80 → max(0,70; 2,50; 1,80) = $2,50. ATR(14) — oxirgi 14 ta true range o'rtachasi. Grafik platformalarida u tayyor indikator sifatida bor.

Raqamli misol

• Kirish $80, oxirgi tub $78, ATR(14) = $1,20.
• Juda yaqin stop: $79,40 — kirishdan atigi 0,5 ATR. Aksiya kuniga $1,20 yursa, bu stop oddiy kunlik tebranishdan urilib ketadi.
• Tuzilma + ATR bufer: $78 − 0,5 × $1,20 = $77,40. Bir aksiyaga risk $2,60.
• Sof ATR stop tekshiruv uchun: kirishdan 2 ATR → $80 − $2,40 = $77,60. Ikki usul bir-biriga yaqin — yaxshi belgi.
• Hajm: hisob $10 000, risk 1% = $100 → $100 ÷ $2,60 ≈ 38,5 → 38 aksiya (pozitsiya $3 040, risk $98,80).

Odatiy yondashuv — stopni tuzilmaga qo'yish va ATR bilan masofani tekshirish: kirishdan 1 ATR dan yaqin stop ko'pincha shovqinga uchraydi. Ko'p treyderlar kunlik grafikda 1,5–3 ATR oralig'idan foydalanadi, lekin bu qoida emas — aksiya va taymfreymga bog'liq.