Oltin rekorddan 26% pastda: "xavfsiz" aktiv nega tushdi

"Oltin hech qachon arzonlamaydi" — bu gapni ko'p eshitgansiz. 2026-yil buni yaxshi sinovdan o'tkazdi. 20-oktabr holatiga oltin unsiyasi (≈31,1 gramm) taxminan $4 120 (Reuters) — yanvardagi rekorddan 26% past.

Uchta savol: nima bo'ldi, nega bo'ldi va bundan qanday saboq olish mumkin.

Federal ReserveAQSh

Nima bo'ldi

• 29-yanvar — oltin kun ichida unsiyasiga ~$5 595 ga chiqib, tarixiy rekord o'rnatdi (Seoul Economic Daily).
• 30-yanvar — bir kunda ~9% tushdi. Reuters yozishicha, bu 1983-yildan beri eng keskin kunlik tushish bo'ldi (Reuters). Turtki — AQSh prezidenti Kevin Uorshni Fed raisligiga nomzod qilib ko'rsatishi va dollarning keskin mustahkamlanishi (Morningstar).
• Keyingi oylar — tebranishlar bilan pasayish davom etdi. Bir yil oldin oltin fyuchersi ~$4 359 edi, hozir ~$4 145: bir yilda −5%.

Nega: oltin hech narsa to'lamaydi

Oltin quymasi sizga dividend ham, ijara ham to'lamaydi — uning qiymati faqat narxida. Shuning uchun yirik investorlar oltinni doim muqobillar bilan solishtiradi.

2026-yilda bu muqobillar kuchaydi:

• 16-sentabrda Fed stavkani oshirdi — maqsad oralig'i 3,75–4,00% (inflyatsiya haqidagi maqolamiz);
• AQShning 10 yillik obligatsiyasi daromadligi 13–16-oktabrda 5,09–5,21% bo'ldi (Fed H.15).

Daromad beradigan aktivlar 5% dan ortiq to'lasa, "hech narsa to'lamaydigan" oltinni ushlab turish katta fondlar uchun qimmatroq bo'lib qoladi — ular sotadi, narx tushadi. (Foiz — ko'plab ulamolar nazarida joiz emas. Bu yerda faqat bozor qanday ishlashi tushuntirilmoqda, obligatsiya tavsiya qilinmaydi.)

Paradoks: xavf oshdi, oltin esa yo'q

Odatda urush va noaniqlik paytida oltin "xavfsiz panoh" sifatida qimmatlaydi. Lekin bir yilda:

• neft ~80% qimmatladi — Yaqin Sharqdagi xavf tufayli (neft haqidagi maqolamiz);
• oltin esa ~5% arzonladi.

Yana bir qiziq fakt: Goldman Sachs ma'lumotiga ko'ra, markaziy banklar so'nggi uch oyda oyiga o'rtacha ~91 tonna oltin sotib olmoqda — 2022-yilgacha bu o'rtacha 17 tonna edi. Katta xaridor bor, lekin narx baribir tushdi: narxni bitta xaridor emas, butun bozor belgilaydi.

Saboq

• "Xavfsiz" — "tushmaydi" degani emas. Oltin uzoq muddatda qiymat saqlashi mumkin, lekin oylar davomida chuqur tushishi ham mumkin — 2026-yil buni ko'rsatdi.
• Rekord — kafolat emas. Eng yuqori nuqtada hamma "endi faqat o'sadi" deydi; aynan o'sha kun eng og'ir kunlardan biri oldidan bo'lishi mumkin.
• Narx muqobillarga bog'liq. Aktiv o'zi o'zgarmasa ham, boshqa imkoniyatlar o'zgarsa, uning narxi o'zgaradi.

Shuni ham unutmang: oltin va kumush savdosida shariatning alohida shartlari bor (masalan, qo'lma-qo'l almashuv). Oltinga qanday shaklda sarmoya kiritish joizligini ulamolardan so'rang.

Nimaga qarash kerak

• 27–28-oktabr — Fed yig'ilishi: stavka bo'yicha qaror oltinga to'g'ridan-to'g'ri ta'sir qiladi;
• Obligatsiya daromadligi — 5% dan pastga tushsa, oltin uchun bosim kamayishi mumkin.

Ma'lumot uchun — investitsiya tavsiyasi ham, fatvo ham emas. Raqamlar ko'rsatilgan sanaga tegishli; joriy qiymatni manbalardan tekshiring.