Powell Industries tarixi: Xyustondagi "zerikarli" elektr shkaflari 4 yilda 50 barobar

Har qanday katta zavod, gaz terminali yoki ma'lumot markazining bir burchagida kulrang metall shkaflar qatori turadi. Ichida — kalitlar, avtomatlar, himoya rele'lari. Ular elektr tarmog'idan kelgan yuqori kuchlanishni xavfsiz taqsimlaydi va qisqa tutashuv bo'lsa, yong'in chiqmasidan oldin tokni uzadi. Bu uskuna inglizcha switchgear deyiladi. Uni hech kim suratga olmaydi, u haqida hech kim gapirmaydi.

Xyustondagi Powell Industries aynan shunday uskunani — va undan ham kattarog'ini, butun bir "elektr xonalari"ni — ishlab chiqaradi. Kompaniyada 2024-yilda taxminan 2 700 doimiy xodim ishlagan. Bu Apple ham, Nvidia ham emas.

Endi raqamga qarang. 2022-yil 11-aprelda Powell aksiyasi $6,30 da yopildi (2026-yilgi 3:1 split'ga moslangan narx; o'sha kuni haqiqiy narx taxminan $18,90 edi). 2026-yil 11-mayda — $322,05. Bu taxminan 51 barobar, to'rt yildan sal ko'proq vaqtda. O'sha kuni qo'yilgan $1 000 cho'qqida taxminan $51 000 ga aylangan bo'lardi.

Qanday qilib 75 yillik "zerikarli" sanoat kompaniyasi bunday o'sishni ko'rsatdi? Javob uchun avval Xyustonga, 1947-yilga qaytamiz.

Powell Industries'ga 1947-yilda William E. Powell asos solgan. Kompaniya Xyustonda, shaharning neft-kimyo zavodlariga xizmat qiluvchi kichik metallga ishlov berish ustaxonasi sifatida boshlangan. Texasning Meksika ko'rfazi sohili — AQSh neft va gaz sanoatining yuragi — Powell uchun tabiiy bozor edi.

Yillar davomida ustaxona murakkabroq ish o'rgandi. 1968-yilda kompaniya Puerto-Rikodagi Union Carbide loyihasi uchun PCR (Power Control Room — quvvat boshqaruv xonasi) konsepsiyasini ishlab chiqdi. G'oya oddiy, lekin kuchli: barcha elektr uskunani qurilish maydonida bo'lak-bo'lak yig'ish o'rniga, uni zavodda tayyor binoning ichiga joylashtirib, sinovdan o'tkazib, keyin butunligicha yuk mashinasi yoki kemada joyiga olib borish. Bugun bunday modullar E-House ham deyiladi.

Powell'ning mahsulotlari standart emas — har bir loyiha uchun alohida loyihalanadi. Bu yaxshi tomoni ham, yomon tomoni ham: mijoz katta zavod qursa, Powell'ga katta buyurtma keladi; qurilish to'xtasa, buyurtmalar ham to'xtaydi.

Va 2010-yillarda aynan shu sodir bo'ldi.

2013–2014-yillarda Powell aksiyasi (split'ga moslangan narxda) $23 atrofida edi. Keyin neft narxi qulab tushdi, neft-gaz kompaniyalari yangi loyihalarni to'xtatdi va Powell'ning buyurtmalari kamaydi.

Natija: 2022-yil aprelida aksiya $6,30 da turardi — 2014-yildagidan taxminan to'rt barobar arzon va 2005-yil darajasida. Sakkiz yil davomida aksiyani ushlab turgan investor pulining katta qismini yo'qotgan edi.

Moliyaviy raqamlar ham ilhomlantirmasdi. 2022 moliya yilida (Powell'ning moliya yili 30-sentabrda tugaydi) kompaniya $532,6 mln sotuvdan atigi $13,7 mln sof foyda ko'rdi. Yalpi marja — 16,0%. Ya'ni har $100 lik sotuvdan xomashyo va ishlab chiqarish xarajatlaridan keyin $16 qolardi, undan keyin esa ofis, muhandislar va boshqa xarajatlar uchun deyarli hech narsa qolmasdi.

Bozor Powell'ni "o'tmishda qolgan neft-gaz yetkazib beruvchisi" deb baholardi. Hech kim ko'rmagan narsa — buyurtmalar portfeli allaqachon o'sa boshlagan edi.

2022-yildan keyin Powell'ning an'anaviy bozorlarida yirik loyihalar qaytdi — ayniqsa suyultirilgan tabiiy gaz (LNG) zavodlari va neft-kimyo majmualarida. Bunday zavodning har biri ulkan elektr infratuzilmasini talab qiladi — aynan Powell yasaydigan narsani.

2023 moliya yili raqamlari buni aniq ko'rsatdi:

• Yangi buyurtmalar: $1,4 mlrd — oldingi yildagi $718 mln dan deyarli ikki barobar ko'p.
• Buyurtmalar portfeli: $592 mln dan $1,3 mlrd ga — 118% o'sish.
• Sotuvlar: $699 mln (+31%), sof foyda — $54,5 mln, ya'ni bir yil oldingidan taxminan to'rt barobar ko'p.

Kompaniya to'rtinchi chorakdagi sotuv o'sishini asosan LNG loyihalari bilan izohladi. Rahbar Brett Koup (Brett A. Cope) 2023 moliya yilida Powell'ga $1,4 mlrd lik yangi buyurtma berilganini va bu oldingi yildagidan deyarli ikki barobar ekanini ta'kidladi.

Lekin investorlar uchun eng muhim raqam sotuvlar emas edi. Eng muhimi — marja.

Zavod bir xil: binolar, stanoklar, muhandislar. Agar unga ikki barobar ko'p buyurtma kelsa, xarajatlar ikki barobar oshmaydi — har bir qo'shimcha shkafdan qoladigan foyda ortadi. Bunga yana bir omil qo'shiladi: talab katta bo'lganda, kompaniya foydasiz loyihalarni olmasligi va yaxshiroq narx so'rashi mumkin.

Powell'da ikkalasi ham bir vaqtda sodir bo'ldi:

• Yalpi marja: 2022 moliya yili — 16,0%, 2023 — 21,1%, 2024 — 27,0%, 2025 — 29,4%.
• Sotuvlar: $533 mln → $699 mln → $1,01 mlrd → $1,10 mlrd.
• Sof foyda: $13,7 mln → $54,5 mln → $149,8 mln → $180,7 mln.

Diqqat qiling: uch yilda sotuvlar taxminan 2 barobar o'sdi, sof foyda esa taxminan 13 barobar. Aksiya 51 barobar o'sganining qolgan qismi esa bozorning o'zgargan munosabatidan keldi: endi investorlar har bir dollar foyda uchun bir necha barobar ko'p to'lashga tayyor bo'ldi.

Aksiya hisobot kunlari sakrab o'sardi: 2023-yil 2-avgustda bir kunda +40%, 2024-yil 31-yanvarda +45%, 2024-yil 31-iyulda +38%. 2024-yil 11-noyabrda aksiya $117,46 ga yetdi — 2022-yil tubidan qariyb 19 barobar, ikki yarim yildan sal ko'proq vaqtda.

2024 moliya yili natijalarida Brett Koup kompaniya an'anaviy bozorlarda — neft-gaz, neft-kimyo va elektr tarmoqlarida — o'sishda davom etayotganini, shu bilan birga ma'lumot markazlari, vodorod va uglerodni ushlash kabi bozorlarga kengayayotganini aytdi. 2025 moliya yilida u ma'lumot markazlari bozoridagi mijozlar faolligini "juda umidli" deb atadi: imkoniyatlar ham hajm, ham soni bo'yicha o'smoqda edi. Shu yili Powell Britaniyaning Remsdaq kompaniyasini — podstansiyalarni masofadan boshqarish uskunasi ishlab chiqaruvchisini — sotib oldi.

Sun'iy intellekt ma'lumot markazlari ulkan elektr iste'molchisi. Ba'zan mahalliy tarmoq ularni kerakli tezlikda ta'minlay olmaydi va markaz yonida o'z elektr stansiyasini qurishga to'g'ri keladi. Bunday stansiyani tarmoq va serverlar bilan bog'lash uchun esa — yana o'sha switchgear va elektr xonalari kerak.

2026-yil 4-mayda Powell moliya yilining ikkinchi choragi natijalarini e'lon qildi: yangi buyurtmalar $490 mln (bir yil oldingidan 97% ko'p), portfel $1,8 mlrd. Chorak tugaganidan keyin esa kompaniya ma'lumot markazi uchun $400 mln dan ortiq buyurtma oldi — "tarmoqdan tashqari" (behind-the-meter) joyida elektr ishlab chiqarish tizimi loyihasi. Koup uni Powell tarixidagi eng katta buyurtma deb atadi.

Bu orada aksiya shu qadar qimmatladiki, 2026-yil aprelida kompaniya 3:1 split o'tkazdi. 11-mayda aksiya $322,05 bilan cho'qqiga chiqdi.

51 barobar o'sish chiziq bo'ylab tekis bormagan:

• 2024-yil noyabr → 2025-yil mart. $117,46 dan $51,85 gacha — taxminan 56% pastga. Aksiya yarmidan ko'pini yo'qotdi — xuddi shu davrda ma'lumot markazlariga bog'liq boshqa aksiyalar, masalan Vertiv, ham keskin tushgan edi.
• 2026-yil may → sentabr. $322,05 lik cho'qqidan $170,51 gacha — taxminan 47% pastga.

Xavflar ham bor va ular biznesning tabiatidan kelib chiqadi:

• Loyihaga bog'liqlik. Powell'ning daromadi bir nechta yirik loyihalarga bog'liq. 2024 moliya yilida yangi buyurtmalar 24% ga kamaydi, chunki oldingi yilda uchta ulkan megaloyiha bor edi. Bunday yillar yana takrorlanishi mumkin.
• Neft-gaz tsikli. 2024 moliya yilida sotuvlarning taxminan 41% i neft-gaz, yana 18% i neft-kimyo sohasidan kelgan. 2014–2022-yillardagi kabi pasayish yana bo'lishi mumkin.
• Baho. Foyda 13 barobar o'sgan bo'lsa, aksiya 51 barobar o'sdi. Bozor kelajakka katta umid bog'lagan — umid amalga oshmasa, narx tez tushadi.

Va eng og'ir haqiqat: 2022-yilda Powell'ni sotib olish uchun sakkiz yil davomida tushib kelgan aksiyaga ishonish kerak edi. Keyin esa ikki marta yarmiga tushishda ham uni sotmaslik kerak edi.