Kompaniya hikoyalari

Enphase tarixi: bir dollardan arzon aksiyadan 500 barobar o'sishgacha — va undan keyingi 92% lik qulash

2017-yilda Nasdaq'dan chiqarib yuborilish xavfi ostida turgan quyosh energetikasi kompaniyasi besh yarim yilda Uoll-stritning eng tez o'sgan aksiyalaridan biriga aylandi. Keyin quyosh yana botdi.

Sezzle tarixi: $1,2 dan ~$187 gacha — 21 oyda 150 barobardan ko'proq o'sgan kichik fintech

Avstraliya birjasida unutilgan, yirik raqibga sotilishi barbod bo'lgan va Nasdaq'dagi birinchi kunida savdosi to'xtatilgan kompaniya. Keyin foyda ko'rsata boshladi — va aksiya 150 barobardan ko'proq uchdi.

Carvana tarixi: -99% dan 130 barobarga — bankrotlik yoqasidagi kompaniya qanday qaytdi

2022-yil oxirida bozor Carvana'ni deyarli dafn qilgan edi. Uch yildan keyin u S&P 500 ga kirdi. Bu hikoya ham ilhom, ham ogohlantirish.

Celsius tarixi: penny-aksiyadan to'rt yilda 90 barobar o'sgan energetik ichimlik

2012-yilda butun kompaniya taxminan $5 mln turardi. Keyin "sog'lom energetik" g'oyasi, sport zallari va Pepsi yuk mashinalari uni bozorning eng tez o'sgan aksiyalaridan biriga aylantirdi — va keyin yana yarmidan ko'proq tushirdi.

AppLovin tarixi: mobil o'yinlar reklamasidan 3 yilda 80 barobarga

Ko'pchilik hatto nomini eshitmagan kompaniya. 2022-yilda aksiyasi 90% dan ko'proq qulagan. Keyin bitta reklama algoritmi hammasini o'zgartirdi.

Powell Industries tarixi: Xyustondagi "zerikarli" elektr shkaflari 4 yilda 50 barobar

Na ilova, na sun'iy intellekt modeli — faqat zavodda yig'iladigan ulkan elektr shkaflari. Lekin 2022-yildan 2026-yilgacha bu kichik Texas kompaniyasining aksiyasi taxminan 51 barobar o'sdi.

Vertiv tarixi: "zerikarli" konditsioner biznesi qanday qilib 4 yilda 45 barobar o'sdi

2022-yil yozida hech kim xohlamagan $8 lik aksiya — to'rt yil o'tmay $376. Sir: sun'iy intellekt chiplari juda qiziydi, ularni sovitadigan va elektr bilan ta'minlaydigan uskunani esa Vertiv yasaydi.

Super Micro tarixi: ikki yilda 35 barobar o'sgan va sakkiz oyda 86% qulagan server ishlab chiqaruvchisi

Sun'iy intellekt bumi oddiy server yig'uvchisini Uoll-stritning yulduziga aylantirdi. Keyin auditor iste'foga chiqdi — va ma'lum bo'ldiki, bu kompaniyaning hisobot bilan muammosi birinchi marta emas edi.

e.l.f. Beauty tarixi: bir dollarlik kosmetikadan besh yilda 33 barobar o'sgan aksiyagacha

2019-yil boshida e.l.f. aksiyasi IPO narxining yarmidan ham arzon edi. Besh yil o'tib u 33 barobar qimmatlashdi — sababi TikTok, arzon "dublikatlar" va bitta jasur qaror edi.

Hims & Hers tarixi: $2,7 lik SPAC aksiyasidan ~27 barobar o'sishgacha — va undan keyingi bo'ron

Shifokor bilan telefondan gaplashib, dorini uyga buyurtma qilish g'oyasi 2022-yilda deyarli hech kimni qiziqtirmasdi. Uch yilga yetmay aksiya taxminan 27 barobar ko'tarildi — keyin esa yana 80% qulab tushdi.

Upstart tarixi: 10 oyda 20 barobar, keyingi 14 oyda esa −97%

Sun'iy intellekt bilan kredit beradigan kompaniya aksiyasi IPO narxidan 20 barobar ko'tarildi. Keyin foizlar oshdi, pul beruvchilar chekindi — va deyarli hammasi qaytib ketdi.

Nvidia tarixi: bankrotlikka 30 kun qolgan kompaniyadan dunyoning eng qimmat kompaniyasigacha

Yo'l bo'yidagi oshxonada tug'ilgan, bir necha marta o'limga yaqin kelgan va oxiri sun'iy intellekt davrining asosiy "belkurak sotuvchisi"ga aylangan kompaniya.

Tesla tarixi: bankrotlik yoqasidagi startapdan dunyoning eng qimmat avtomobil kompaniyasigacha

Hamma "elektromobil o'yinchoq" deb kulgan, kamida ikki marta o'limga bir necha hafta qolgan va baribir butun avtomobil sanoatini o'ziga ergashtirgan kompaniya.

Amazon tarixi: garajdagi kitob do'konidan internet imperiyasigacha

Yillar davomida ataylab foyda ko'rsatmagan, aksiyasi 90% dan ko'proq qulagan va shunga qaramay dunyoning eng qudratli kompaniyalaridan biriga aylangan do'kon.

Netflix tarixi: pochta orqali DVD jo'natishdan dunyoning eng katta striming xizmatigacha

Bir paytlar o'zini $50 mln ga sotmoqchi bo'lgan, rad etilgan, keyin esa uni rad etgan gigantni bankrotlikka olib borgan kompaniya.

Palantir tarixi: 17 yil zarar ko'rgan "sirli" kompaniya qanday qilib birjaning yulduziga aylandi

Josuslik idoralari uchun dastur yozgan, yillar davomida foyda ko'rmagan, ko'pchilik tushunmagan va baribir sun'iy intellekt to'lqinida eng ko'p o'sgan aksiyalardan biriga aylangan kompaniya.

Shopify tarixi: sotilmagan snoubordlardan millionlab do'konlarni boshqaradigan platformagacha

Snoubord sotish uchun yozilgan bir dastur qanday qilib Amazon'ga qarshi "isyonchilar"ning quroliga va Kanadaning eng qimmat kompaniyalaridan biriga aylandi.

Monster Beverage tarixi: sharbat sotgan kichik kompaniya qanday qilib Apple va Nvidia'dan ham ko'proq o'sdi

Texnologiya ham, ixtiro ham yo'q — faqat energetik ichimlik, kattaroq banka va to'g'ri hamkor. Lekin 2000-yildan beri AQShda eng ko'p o'sgan aksiyalardan biri aynan shu.

Microsoft tarixi: "o'ldi" deb hisoblangan gigant qanday qilib ikkinchi marta dunyo cho'qqisiga chiqdi

Ikki talaba yozgan dasturdan dunyoning har bir ofisiga kirgan, keyin 15 yil joyida turib qolgan va yangi rahbar bilan qaytadan tug'ilgan kompaniya.

Google tarixi: $750 000 ga ham sotib olinmagan qidiruv tizimi qanday qilib trillionlik imperiyaga aylandi

Talabalar yotoqxonasida tug'ilgan, deyarli arzimagan pulga sotilib ketayozgan va internetdagi har bir savoldan pul topishni o'rgangan kompaniya.

Costco tarixi: kam foyda bilan savdo qilib, aksiyadorlarini boy qilgan do'kon

Bezaksiz omborxona, katta qutilar va 40 yil o'zgarmagan $1.50 lik hot-dog. Costco xaridorlarga qancha ko'p yaxshilik qilgan bo'lsa, aksiyadorlariga ham shuncha ko'p pul ishlab bergan.

Coca-Cola tarixi: dorixonadagi siropdan 60 yildan ortiq dividend oshirgan imperiyagacha

Birinchi yili kuniga o'rtacha to'qqiz stakan sotilgan ichimlik bugun deyarli butun dunyoda ichiladi. Kompaniya ham bu yo'lda bir necha marta katta xato qilgan.

Visa tarixi: 65 ming kartalik muvaffaqiyatsiz tajribadan dunyoning to'lov yo'llarigacha

Visa hech kimga qarz bermaydi va birorta karta ham chiqarmaydi. Shunga qaramay, dunyoda karta orqali qilinadigan deyarli har bir xariddan o'z ulushini oladi.

Novo Nordisk tarixi: insulin va Ozempic qanday qilib Yevropaning eng qimmat kompaniyasini yaratdi va nega u keyin qulab tushdi

Bir shifokor ayolning qandli diabeti bilan boshlangan 100 yillik hikoya. Unda o'n yillab sabr, bitta mo''jizaviy dori va eng yaxshi kompaniyalar ham qanday tez qulashi mumkinligi haqidagi saboq bor.

ASML tarixi: tomi oqadigan omborxonadan dunyodagi eng muhim mashina ishlab chiqaruvchisigacha

Ko'pchilik nomini ham eshitmagan, lekin usiz dunyoning eng ilg'or chiplarini yasab bo'lmaydigan golland kompaniyasi.

TSMC tarixi: 56 yoshli muhandisning g'oyasi qanday qilib dunyo chiplarining yuragiga aylandi

O'zining birorta ham mahsuloti yo'q, lekin Apple, Nvidia va AMD chiplarining katta qismini yasaydigan Tayvan kompaniyasi.

Domino's tarixi: "karton ta'mli" pitsadan Google'ni ortda qoldirgan aksiyagacha

Volkswagen evaziga almashtirilgan pitsaxona, o'z mahsulotini "yomon" deb tan olgan reklama va texnologiya kompaniyasiga aylangan pitsa sotuvchisi.

Booking tarixi: 99% qulagan dot-kom kompaniyasi qanday qilib sayohat imperiyasiga aylandi

Dot-kom pufagining ramzi bo'lgan Priceline 99% qiymatini yo'qotdi — keyin $133 mln ga Amsterdamdagi kichik saytni sotib olib, tarixdagi eng yaxshi xaridlardan birini qildi.

Chipotle tarixi: restoran ochish uchun pul topmoqchi bo'lgan oshpaz qanday qilib burrito imperiyasini qurdi

Asli "vaqtincha" ochilgan kichkina burritoxona — o'n minglab odamni zaharlagan janjaldan omon qolib, Amerikaning eng qimmat restoran tarmoqlaridan biriga aylandi.

Lululemon tarixi: yoga shimi qanday qilib milliardlik biznesga aylandi

Kanadadagi kichkina yoga zalidan boshlangan brend — sport kiyimini kundalik kiyimga aylantirdi, lekin o'z asoschisining so'zlaridan ham, shaffof shimlardan ham omon qolishga majbur bo'ldi.

Meta (Facebook) tarixi: yotoqxonadagi saytdan 3 milliard odamning kundalik odatigacha

Talaba yozgan sayt, $1 mlrd lik taklifni rad etgan 22 yoshli asoschi, bir necha bor qulagan aksiya va har safar qaytib chiqqan kompaniya.

Berkshire Hathaway tarixi: alamdan sotib olingan to'qimachilik fabrikasidan trillion dollarlik konglomeratgacha

Uorren Baffett o'zining "eng ahmoqona" qarori deb atagan xariddan dunyodagi eng mashhur investitsiya kompaniyasini qurib chiqdi.

Zara va Amancio Ortega: temiryo'lchining o'g'li qanday qilib modani tezlashtirib, dunyoning eng boy odamiga aylandi

14 yoshida maktabni tashlab, ko'ylak do'konida xizmatkor bo'lgan bola — reklamasiz, intervyusiz, deyarli ko'rinmasdan butun dunyoning kiyinish tezligini o'zgartirdi.

LVMH tarixi: Bernard Arnault bankrot to'qimachilik kompaniyasidan qanday qilib hashamat imperiyasini qurdi

Louis Vuitton, Dior, Tiffany, Moët — dunyoning eng qimmat brendlarini bitta qo'lda yig'gan odam. Uni "kashmir kiygan bo'ri" deb atashgan.

Apple tarixi: bankrotlik yoqasidan dunyoning eng qimmat kompaniyasigacha

Garajda boshlangan, o'z asoschisini haydab chiqargan, o'limga 90 kun qolganda uni qaytarib chaqirgan va keyin butun dunyoning cho'ntagiga kirib olgan kompaniya.

AMD tarixi: $2 lik aksiyadan Intel'ni ortda qoldirgan kompaniyagacha

Yarim asr davomida Intel soyasida yashagan, bir necha bor bankrotlik yoqasiga kelgan va bitta rahbar qo'lida qayta tug'ilgan kompaniya.

Lehman Brothers qulashi: 158 yil yashagan bank qanday qilib bir dam olish kunida yo'q bo'ldi

Fuqarolar urushi va Buyuk depressiyadan omon chiqqan bank o'z kapitalidan 30 barobar ko'p qarz bilan uy-joy bozoriga tikdi — va bir hafta ichida tarixdagi eng katta bankrotga aylandi.

Evergrande qulashi: dunyoning eng qarzdor quruvchisi va qurilmay qolgan million xonadon

Xitoyning eng boy odamini yaratgan, futbol klubi, mineral suv va elektromobil ishlab chiqarishgacha yetgan quruvchi $300 mlrd dan ortiq qarz ostida qoldi.

WeWork tarixi: $47 milliardlik "texnologik kompaniya" qanday qilib bankrot ijarachiga aylandi

Ofis ijarasini "dunyo ongini yuksaltirish" deb sotgan, eng boy investorlarni ishontirgan va 15 yillik ijara qarzlari ostida qolib ketgan kompaniya.

Toys "R" Us: bolalarning sevimli do'koni qanday qilib qarz ostida qolib ketdi

Butun bir avlodning bolaligi bo'lgan o'yinchoq imperiyasi raqobatchilardan emas — o'zini sotib olish uchun olingan qarz foizlaridan o'ldi.

Hertz: 100 yillik ijara giganti bankrot bo'ldi — keyin aksiyadorlar kutilmaganda pulini qaytarib oldi

Qarzga qurilgan avtopark pandemiyada qiymatini yo'qotdi, kompaniya bankrot bo'ldi — va bu hikoya bankrot aksiya bilan o'ynash qanchalik xavfli ekanini eng yaxshi ko'rsatadi.

Enron tarixi: Amerikaning "eng innovatsion" kompaniyasi qanday qilib 24 kunda qulab tushdi

Olti yil ketma-ket "Amerikaning eng innovatsion kompaniyasi" deb tan olingan, oxiri esa "buxgalteriya firibgarligi" so'zining sinonimiga aylangan energiya giganti.

FTX tarixi: $32 milliardlik kripto birja qanday qilib 10 kunda yo'q bo'ldi

Jurnal muqovalaridagi "kripto qiroli", Super Bowl reklamalari, stadion nomi — va mijozlar pulining jimgina boshqa kompaniyaga oqib ketgani haqidagi hikoya.

Wirecard tarixi: Germaniyaning "texnologiya yulduzi" va yo'q bo'lib chiqqan €1,9 milliard

Germaniyaning eng nufuzli 30 kompaniyasi qatoriga kirgan to'lov giganti — va uni fosh qilgan jurnalistni regulyator ta'qib qilgani haqidagi hikoya.

Nikola tarixi: tepalikdan dumalatilgan yuk mashinasi va $30 milliardlik va'da

Bitta ham tayyor mahsulotsiz Ford'dan qimmatroq baholangan, asoschisi firibgarlikda aybdor deb topilgan va oxiri bankrot bo'lgan vodorod yuk mashinasi kompaniyasi.

Luckin Coffee tarixi: soxta savdo, Nasdaq'dan haydalish va kutilmagan qayta tug'ilish

Starbucks'ni yengmoqchi bo'lgan xitoy startapi o'z savdosining katta qismini to'qib chiqargan — va baribir omon qolgan kam sonli firibgarlik qurbonlaridan biri bo'lgan.

Kodak tarixi: raqamli kamerani ixtiro qilib, undan halok bo'lgan kompaniya

Bir asr davomida dunyoning xotiralarini saqlagan, raqamli kamerani birinchi bo'lib yasagan — va aynan shu ixtirodan qo'rqib, bankrot bo'lgan gigant.

Nokia tarixi: dunyodagi har ikkinchi telefonni yasagan kompaniya qanday qilib hammasini yo'qotdi

Qog'oz fabrikasidan dunyoning eng yirik telefon ishlab chiqaruvchisiga aylangan, Yevropaning eng qimmat kompaniyasi bo'lgan — va smartfon inqilobini yetti yil ichida boy bergan fin giganti.

BlackBerry tarixi: prezidentlar ishlatgan telefon qanday qilib besh yilda bozordan yo'qoldi

Butun dunyo biznesmenlari va hatto AQSh prezidenti qo'lidan tushirmagan telefon — sensorli ekran "o'tkinchi moda" deb o'ylagani uchun 83 milliard dollarlik qiymatini yo'qotgan kanadalik kompaniya.

Blockbuster tarixi: Netflix'ni 50 million dollarga sotib olishdan bosh tortgan gigant

Har juma oqshomi millionlab oila kirib chiqadigan 9 000 do'konli imperiya — uni oxir-oqibat o'zi kulib qaytargan kichkina kompaniya yengdi.

Pets.com tarixi: birjaga chiqqanidan 268 kun o'tib yopilgan dot-kom afsonasi

Super Bowl'da reklama, Amazon sarmoyasi, mashhur paypoq-qo'g'irchoq va $82,5 mln IPO — lekin har bir sotuvdan zarar ko'radigan biznes. Dot-kom pufagining eng yorqin ramzi.

Peloton tarixi: pandemiya qahramonidan 95% qulagan aksiyagacha

Butun dunyo uyda qamalib qolganda hamma uni xohladi. Eshiklar ochilgach esa ma'lum bo'ldiki, kompaniya vaqtinchalik talabni abadiy deb o'ylagan ekan.

Zoom tarixi: kompaniya g'alaba qildi, aksiya esa 90% qulab tushdi

Pandemiyada butun dunyoni bir-biriga bog'lagan, bugun ham milliardlab foyda ko'radigan kompaniya. Uning aksiyasini cho'qqida sotib olganlar esa pulining katta qismini yo'qotdi. Qanday qilib?

Silicon Valley Bank qulashi: 48 soatda yo'q bo'lgan bank

Startaplarning sevimli banki eng "xavfsiz" aktiv — davlat obligatsiyalarida pul yo'qotdi. Keyin bir kunda mijozlar $42 mlrd olib ketdi.

Credit Suisse qulashi: 167 yillik bank qanday qilib bir dam olish kunida yo'q bo'ldi

Shveysariyaning temir yo'llarini qurgan, 2008-yilgi inqirozdan davlat yordamisiz chiqqan bank. 15 yil o'tib esa raqibiga deyarli tekinga sotildi.