AppLovin tarixi: mobil o'yinlar reklamasidan 3 yilda 80 barobarga

Telefoningizda bepul o'yin o'ynab, bosqichlar orasida 30 soniyalik reklama ko'rganmisiz? Boshqa bir o'yin yoki ilovani taklif qiladigan reklama? Juda katta ehtimol bilan, o'sha reklamani kimga, qachon ko'rsatishni AppLovin hal qilgan.

AppLovin — ko'pchilik nomini ham bilmaydigan kompaniya. Uning mahsuloti ekranda ko'rinmaydi: u mobil ilovalar egalariga reklama orqali yangi foydalanuvchi topishga va o'z ilovasidagi reklamadan pul ishlashga yordam beradigan dasturlar to'plami.

Lekin birjada u 2020-yillarning eng shiddatli hikoyalaridan birini yozdi. Bo'linish bo'lmagan, oddiy yopilish narxlari bo'yicha:

• 2022-yil 27-dekabr: ~$9,30;
• 2025-yil 22-dekabr: ~$733,60.

Bu — taxminan 80 barobar, uch yil ichida. Tubda kiritilgan $1 000 cho'qqida $78 000 dan oshgan bo'lardi. (Narxlar Yahoo Finance ma'lumotlaridan hisoblangan va taxminiy.)

Bu o'sishning sababi — reklama algoritmining yangi versiyasi. Lekin unga yetib borishdan oldin AppLovin juda chuqur chuqurdan o'tishi kerak edi.

AppLovin 2012-yilda Adam Foroughi, John Krystynak va Andrew Karam tomonidan tashkil topgan. 2014-yilgacha kompaniya "yashirin rejimda" ishlagan va farishta investorlardan $4 mln yig'gan.

Kompaniyaning o'ziga xos tomoni shunda ediki, u faqat reklama dasturi sotmadi — o'zi ham mobil o'yinlarga egalik qila boshladi. 2018-yilda investitsiya giganti KKR kompaniyaning ozchilik ulushini $400 mln ga sotib oldi. Keyingi yillarda AppLovin bir qator xaridlar qildi: o'yin ishlab chiquvchi Machine Zone (2020), mobil analitika kompaniyasi Adjust (2021), Twitter'dan reklama platformasi MoPub (2021-yilda e'lon qilingan, taxminan $1,05 mlrd).

Natijada 2020-yilda daromadning yarmiga yaqini reklama dasturlaridan, yarmidan ko'pi esa o'yinlar ichidagi xaridlardan kelardi. Ya'ni AppLovin bir vaqtning o'zida ham "reklama texnologiyasi", ham "o'yin studiyasi" edi.

2021-yil 15-aprelda kompaniya Nasdaq'ga chiqdi: aksiya $80 dan sotildi, IPO taxminan $2 mlrd olib keldi. Pandemiya davrida mobil o'yinlar gullab-yashnayotgan edi, investorlar ham ishtiyoqli edi. 2021-yil noyabrida aksiya ~$115 da yopildi.

Keyin esa hammasi teskariga ketdi.

2022-yil texnologiya aksiyalari uchun og'ir yil bo'ldi: foiz stavkalari ko'tarildi, pandemiya davridagi "uyda o'tirish" bumi tugadi va mobil o'yinlarga bo'lgan ishtiyoq ham so'ndi.

AppLovin raqamlari to'xtab qoldi. Kompaniyaning 10-K hisobotiga ko'ra, 2022-yilda daromad atigi 1% o'sib $2,82 mlrd ga yetdi, yil esa $193 mln sof zarar bilan yakunlandi. O'yinlar portfelida ayrim studiyalar sotildi yoki yopildi, xodimlar qisqartirildi.

O'sha yili kompaniya o'zidan kattaroq o'yin dvigateli Unity'ni $17,5 mlrd lik aksiya almashuvi bilan sotib olishni taklif qildi. Unity direksiyasi buni rad etdi.

Aksiya esa to'xtovsiz pastladi. 2022-yil 27-dekabrda u ~$9,30 da yopildi: 2021-yilgi cho'qqidan taxminan 92% past va IPO narxidan deyarli 90% arzon. IPO'da $10 000 qo'ygan investor qo'lida $1 200 ga yaqin pul qolgan edi.

Bu narxda bozor AppLovin'ni o'sishdan to'xtagan, qarzi bor (2022-yil oxirida $3,25 mlrd) va o'yin bozorining pasayishiga bog'lanib qolgan kompaniya deb ko'rardi. Bozor bitta narsani ko'rmayotgan edi.

AppLovin reklama tizimining yuragi — AXON deb nomlangan mashinali o'rganish modeli. Uning vazifasi oddiy eshitiladi: millionlab foydalanuvchilar ichidan aynan qaysi biri ma'lum bir reklamani ko'rgach ilovani o'rnatishi va undan foydalanishini oldindan aytish.

Birinchi versiyasi 2021-yilda ishga tushgan edi. 2023-yil bahorida esa kompaniya uning ancha kuchli yangi versiyasini — AXON 2.0 ni ishga tushirdi. AdExchanger ma'lumotiga ko'ra, model AppLovin'ning o'z o'yinlaridan har kuni kelayotgan trillionlab ilova ichidagi hodisalar asosida o'qitilgan. O'yin studiyalariga egalik qilish — avval "chalg'ituvchi" deb hisoblangan narsa — endi algoritm uchun ulkan ma'lumot manbaiga aylandi.

Natija darhol ko'rindi. 2023-yilning ikkinchi choragida dastur segmenti daromadi bir yilda 28% o'sdi, uchinchi chorakda esa 65% ga. Bosh direktor Foroughi yangi tizim "biz ilgari ishlatgan texnologiyalardan keskin yaxshiroq" ekanini va uning reklama kampaniyalariga ta'siri "darhol" sezilganini aytgan (AdExchanger).

Mexanizm oddiy: reklama beruvchi har bir dollaridan ko'proq natija olsa, u ko'proq dollar sarflaydi. AppLovin esa har bir reklamadan ulush oladi. Algoritm yaxshilansa — reklama beruvchi ham, AppLovin ham ko'proq ishlaydi.

Shundan keyin AppLovin moliyaviy hisobotlari sohadagi eng ajoyib hisobotlardan biriga aylandi.

• 2024-yil: daromad $4,71 mlrd (+43%), reklama segmenti $3,22 mlrd (+75%), sof foyda $1,58 mlrd — bir yil oldingidan 4 barobar ko'p.
• 2025-yil: kompaniya o'yin studiyalarini Tripledot'ga sotib, sof reklama kompaniyasiga aylandi (kelishuv 2025-yil iyunida yakunlandi, umumiy qiymati ~$800 mln). Yil yakunida daromad $5,48 mlrd (+70%), sof foyda $3,33 mlrd bo'ldi.

AppLovin yangi bozorlarga ham chiqdi. 2024-yilda u bir necha yuz elektron tijorat reklama beruvchisini taklif asosida sinovga oldi, 2025-yil martida bu yo'nalish yiliga $1 mlrd "yugurish sur'ati"ga chiqqanini aytdi, oktabrda esa reklama platformasini Axon nomi bilan qayta brendladi.

Aksiya buni oldindan "sezdi". Faqat 2024-yilda u 700% dan ko'proq o'sdi — CNBC ma'lumotiga ko'ra, AQShning texnologiya kompaniyalari ichida eng katta natija. 2025-yil 22-sentabrda AppLovin S&P 500 indeksiga qo'shildi. 2025-yil 22-dekabrda aksiya ~$733,60 da yopildi — tubdan taxminan 80 barobar yuqori.

Ammo bunday tez o'sish doim e'tiborni tortadi. Va hammasi ham iliq e'tibor emas edi.

2025-yilda AppLovin bir nechta jiddiy hujumga duch keldi. Quyidagilarning hammasi — ayblovlar va xabarlar; ularning birortasi bo'yicha sud qarori yoki regulyator xulosasi chiqmagan.

• 2025-yil 26-fevral. Qisqa sotuvchilar Fuzzy Panda Research va Culper Research hisobot chiqardi. Ular kompaniyaning AXON texnologiyasini tanqid qildi; Fuzzy Panda esa AppLovin reklama firibgarligi qilgani va bolalarni noqonuniy kuzatgani haqida da'vo qildi. Aksiya o'sha kuni 12% tushdi.
• 2025-yil 27-mart. Muddy Waters AppLovin Meta, Snap, TikTok, Google va boshqa platformalarning ichki identifikatorlarini ruxsatsiz olib, do'kon qoidalarini "tizimli" buzayotganini da'vo qildi. Aksiya bir kunda 20% tushdi — kompaniya tarixidagi eng katta kunlik qulash.
• 2025-yil oktabr. Bloomberg SEC AppLovin'ning ma'lumot yig'ish amaliyotini o'rganayotganini xabar qildi. Aksiya kun davomida 19% gacha tushdi. Kompaniyaga hech qanday qonunbuzarlik ayblovi qo'yilmagan; AppLovin regulyatorlar bilan muntazam aloqada ekanini va muhim o'zgarishlar bo'lsa, ochiq e'lon qilishini aytdi.

Foroughi qisqa sotuvchilarni "g'arazli" deb atadi, ularning da'volarini noto'g'ri deb rad etdi va kompaniya taniqli advokat Alex Spiro'ni ularning faoliyatini tekshirish uchun yolladi.

Bu orada aksiya o'zining eng og'ir tebranishlarini boshdan kechirdi: 2025-yil fevralidagi cho'qqidan apreligacha u 60% dan ko'proq tushdi, keyin yangi cho'qqilarga chiqdi. 2025-yil dekabridagi cho'qqidan keyin esa 2026-yil oktabr boshiga kelib yana 60% dan ko'proq pastladi. 80 barobarlik grafik chiziq ichida bir necha marta "yarmidan ko'pini yo'qotish" yashiringan.