Kompaniyaning naqd puli nega halollikka ta'sir qiladi

Investor odatda kompaniya hisobida pul ko'p bo'lsa xursand bo'ladi: qarzni to'lay oladi, inqirozdan omon chiqadi, aksiyalarni qayta sotib oladi. Lekin halol skriningda naqd pul alohida nisbat bilan tekshiriladi — va ba'zan aynan shu nisbat yaxshi kompaniyani ro'yxatdan chiqarib yuboradi. Nega shunday va biz uni qanday hisoblaymiz — shu maqolada.

Naqd pulning muammosi nimada?

Kompaniyaning ortiqcha puli bo'sh turmaydi. U bankdagi depozitda, davlat obligatsiyalarida (treasury), korporativ obligatsiyalarda turadi — ya'ni foiz keltiradi. Bu riba.

AAOIFI standarti No. 21 buni ikkinchi moliyaviy nisbat bilan o'lchaydi: foizli aktivlar ÷ bozor kapitalizatsiyasi. Standart uni 30% dan past bo'lishini talab qiladi. Savol oddiy:

Siz aksiya orqali haqiqiy biznesga sherik bo'lyapsizmi yoki foiz keltiruvchi pul qopiga?

Agar kompaniya qiymatining katta qismi foizli pul va qog'ozlardan iborat bo'lsa, uning aksiyasini sotib olish amalda foizli depozitga pul qo'yishga yaqinlashadi. Uch nisbat haqida umumiy tushuntirish: AAOIFI standarti — oddiy tilda.

Bu nisbat foiz daromadi nisbatidan farq qiladi. Daromad nisbati pul qancha foiz keltirganini o'lchaydi va tozalash shunga asoslanadi. Likvid nisbati esa pulning o'zi qancha ekanini — kompaniya balansining tuzilishini o'lchaydi. Biri o'tib, ikkinchisi yiqilishi mumkin.

Biz nimani sanaymiz

Hisoblash kompaniyaning eng so'nggi choraklik hisobotidan olinadi:

• Naqd pul va uning ekvivalentlari — bank hisobi, qisqa muddatli depozitlar.
• Qisqa muddatli investitsiyalar — bir yilgacha bo'lgan foizli qog'ozlar.
• Uzoq muddatli foizli qog'ozlar — bir yildan uzoq obligatsiyalar ham. Ko'p skrinerlar buni o'tkazib yuboradi, biz qo'shamiz (pastda — nega).

Yig'indi bozor kapitalizatsiyasiga bo'linadi — lekin bugungi narx bo'yicha emas, bir necha yillik o'rtacha kapitalizatsiyaga. Shunda aksiya bir kunda sakrasa yoki tushsa, hukm narx shovqinidan o'zgarmaydi. Xorijiy kompaniyalarda balans hisobot valyutasidan dollarga o'giriladi, aks holda nisbat ma'nosiz chiqadi.

Aniq formula va chegara: metodologiya. Har bir aksiya sahifasida esa formula haqiqiy raqamlar bilan ko'rsatiladi — "naqd + foizli qog'ozlar ÷ o'rtacha kapital" — natijani o'zingiz qayta hisoblab ko'rishingiz mumkin. Ro'yxat: halol aksiyalar.

Qayerda biz qat'iyroqmiz

1. Uzoq muddatli obligatsiya ham riba

Buxgalteriyada qog'oz bir yildan qisqa bo'lsa "qisqa muddatli", uzoq bo'lsa "uzoq muddatli" investitsiya sifatida alohida qatorga yoziladi. Odatdagi "naqd + qisqa muddatli investitsiya" maydoni faqat birinchisini oladi.

Lekin uch yillik obligatsiya ham xuddi bir yillik kabi foiz to'laydi. "12 oy" chegarasi — buxgalteriya qoidasi, shariat qoidasi emas: riba 13-oyda ham riba. Shuning uchun uzoq muddatli foizli qog'ozlarni ham nisbatga qo'shamiz. Natijada pulini uzoq obligatsiyalarda saqlaydigan kompaniya boshqa skrinerlarda o'tib, bizda yiqilishi mumkin.

2. Barcha naqd pul foizli deb hisoblanadi

Ideal holda faqat foiz keltiradigan qismini sanash kerak. Ammo kompaniyalar hisobotda naqd pulni "foizli" va "foizsiz" qismga ajratmaydi. Biz ham ajrata olmaymiz.

Shuning uchun hammasini sanaymiz — kompaniya ish haqi va yetkazib beruvchilarga to'laydigan oddiy operatsion pulni ham. Bu bizni ataylab kerakidan qat'iyroq qiladi. Tanlov oddiy: noaniqlikda xato tomonga og'ish kerak bo'lsa — "halol emas" tomonga og'amiz, "halol" tomonga emas.

3. Ma'lumot yo'q — "halol" ham yo'q

Hisobotda naqd pul raqami topilmasa, nisbat hisoblanmaydi va aksiya "aniqlanmagan" bo'lib qoladi. Halol deb taxmin qilinmaydi. Hisobot eskirgan bo'lsa ham shunday — verdikt "aniqlanmagan" bo'ladi va yangi hisobot chiqishi bilan aksiya qayta baholanadi.

Yana bir holat: daromadga hali chiqmagan kompaniya (masalan, dastlabki bosqichdagi biotexnologiya) — sotuvi nol, yagona kirimi bankdagi pulning foizi. Bunda foiz daromadi nisbatini hisoblab bo'lmaydi (nolga bo'lish), lekin biz uni jimgina o'tkazib ham yubormaymiz — "shubhali" deb belgilaymiz.

Nimani sanamaymiz — va nega

Qat'iylik hamma narsani ko'r-ko'rona qo'shish degani emas. Noto'g'ri qo'shilgan raqam halol kompaniyani nohaq rad etadi — bu ham xato.

• Qo'shma korxonadagi aksiya ulushi sanalmaydi. U foiz emas, biznes foydasi keltiradi. Muammo shundaki, ba'zi hisobot maydonlarida obligatsiya va qo'shma korxona ulushi bitta qatorga qo'shilib keladi. Masalan, alyuminiy ishlab chiqaruvchi Alcoa'da shunday bo'lgan. Shuning uchun biz faqat qarz qog'ozlari yoziladigan maydonni olamiz — aralash maydonni emas. Tekshiruvda aralash maydon ikkita halol kompaniyani nohaq rad etishi aniqlangan edi. Alcoa'ning joriy statusini sahifasida ko'ring.
• Eskirgan uzoq muddatli raqam qo'shilmaydi. Juda eski (metodologiyadagi hisobot muddatidan oshgan) balans raqamini bugungi kapitalga bo'lish soxta nisbat beradi. Bunday holatda uzoq muddatli qism nisbatga kirmaydi — bu bizning ochiq tan oladigan cheklovimiz.

Naqd nisbati hamma narsani ushlay olmaydi

SPAC — "bo'sh qobiq" kompaniyalar — investorlar pulini maxsus trust hisobida saqlaydi va undan foiz oladi. Mantiqan bu sof "pul qopi". Lekin bu trust puli odatdagi "naqd va qisqa muddatli investitsiya" qatoriga tushmaydi — ma'lumot manbai u yerda deyarli nol ko'rsatadi. Ya'ni likvid nisbati SPAC'ni ushlamaydi.

Shuning uchun biz bunday kompaniyalarni boshqa yo'l bilan to'xtatamiz: birinchi bosqich — faoliyat skrinida "shell companies" sohasi taqiqlangan ro'yxatda turadi. Bir nisbat yetmagan joyda ikkinchi qatlam ishlaydi. Bloklangan sohalar: ro'yxat.

Status nega o'zgaradi

Naqd pul — balansdagi eng tez o'zgaradigan raqamlardan biri. Kompaniya obligatsiya chiqarib pul yig'sa, katta aktivini sotsa yoki aksiyasi uzoq vaqt tushsa (o'rtacha kapital kamaysa), likvid nisbati oshadi — va kecha halol bo'lgan aksiya ertaga ro'yxatdan chiqishi mumkin. Teskarisi ham bo'ladi. Batafsil: halol status nega o'zgaradi.

Xulosa

• Naqd pul halollikka ta'sir qiladi, chunki u deyarli har doim foiz keltiradi.
• Biz uzoq muddatli obligatsiyalarni ham va barcha naqd pulni ham sanaymiz — bu AAOIFI'ning minimal talabidan qat'iyroq.
• Qo'shma korxona ulushi kabi foiz keltirmaydigan narsalarni esa ataylab chetda qoldiramiz.
• Ma'lumot yetishmasa — "halol" emas, "aniqlanmagan".

Bu yondashuv ba'zan haqiqatda halol bo'lishi mumkin bo'lgan kompaniyani ham chetda qoldiradi. Biz buni ochiq tan olamiz: natijamiz — mustaqil tahlil, fatvo emas.

Bu maqola ma'lumot uchun va fatvo emas. Yakuniy diniy qaror uchun o'z olimingizga murojaat qiling. Investitsiya tavsiyasi ham emas.