Baupost Group asoschilaridan va bosh investori, "Margin of Safety" kitobi muallifi — ko'pincha "Boston orakuli" deb ataladi.
Hayot yo'li
Seth Klarman 1957 yilda Nyu-Yorkda yahudiy oilasida tug'ilgan. Otasi Herbert Klarman Johns Hopkins universitetida sog'liqni saqlash iqtisodchisi, onasi esa psixiatrik ijtimoiy xodim bo'lgan. Oila Baltimorga ko'chib o'tgach, u olti yoshligida ota-onasi ajrashgan.
Bolaligidan savdo va pulga qiziqqan: to'rt yoshida xonasini narx yorliqlari bilan "do'kon"ga aylantirgan, o'n yoshida Band-Aid plastirlari tufayli tanigan Johnson & Johnson kompaniyasining bitta aksiyasini sotib olgan, o'n ikki yoshida esa brokerlarga muntazam qo'ng'iroq qilib narxlarni so'ragan. Gazeta tarqatish, muzqaymoq va marka sotish kabi kichik bizneslar bilan ham shug'ullangan.
1979 yilda Cornell universitetini iqtisod yo'nalishi bo'yicha imtiyozli diplom bilan tamomlagan, so'ng Harvard Business School'da MBA olgan va u yerda eng a'lo talabalarga beriladigan Baker Scholar unvoniga sazovor bo'lgan.
Sohaga kirib kelishi
Talabalik paytida Mutual Shares fondida amaliyot o'tagan va qiymat investitsiyasining taniqli vakillari Max Heine va Michael Price bilan tanishgan. Universitetdan keyin u yerda taxminan 18 oy ishlab, so'ng biznes maktabiga ketgan.
1982 yilda Harvard professori William Poorvu va uning hamkorlari (Howard Stevenson, Jordan Baruch, Isaac Auerbach) o'z oilaviy mablag'larini boshqarish uchun firma tuzib, yosh Klarmanni unga taklif qilgan. Fond $27 mln bilan ish boshlagan, Klarmanning dastlabki yillik maoshi esa $35 ming bo'lgan. "Baupost" nomi asoschilar familiyalaridan tuzilgan qisqartma.
1991 yilda u yagona kitobi — "Margin of Safety" ni chiqargan. Kitob kam nusxada bosilgani uchun bugun ishlatilgan nusxalari minglab dollarga sotiladi. 2008 yilda Graham va Doddning klassik "Security Analysis" kitobining 6-nashriga muharrirlik qilgan. Baupost boshqaruvidagi aktivlar 2010-yillarda $30 mlrd atrofiga yetgan.
Investitsiya uslubi
Klarman Benjamin Graham an'anasidagi qiymat investori: u bozor e'tiboridan chetda qolgan, arzonlashgan aktivlarni "xavfsizlik zaxirasi" (margin of safety) bilan sotib olishga intiladi. Uning uchun birinchi navbatda pulni yo'qotmaslik muhim, daromad esa undan keyin keladi.
Baupost'ning o'ziga xos jihati — mos imkoniyat bo'lmasa, portfelning katta qismini (ba'zan 30–50% gacha) naqd pulda ushlab turish. Fond oddiy aksiyalardan tashqari bankrotlik yoqasidagi kompaniyalarning qarzlari, ko'chmas mulk va boshqa noodatiy aktivlarga ham sarmoya kiritadi. Shu sababli 13F hisobotida Baupost faoliyatining faqat bir qismi ko'rinadi.
Eng yaxshi qarorlari
2008 inqirozida qarzlarni arzon sotib olish
Moliyaviy inqiroz paytida Baupost $4 mlrd yangi kapital jalb qilib, qiyin ahvoldagi obligatsiyalarni xarid qilgan, jumladan CIT Group qarzlarini nominalning taxminan 65 foiziga olgan. Bu obligatsiya pozitsiyalari keyinchalik qariyb 25% qimmatlagan.
Facet Biotech (2009)
Baupost Facet Biotech aksiyalarini $9 dan sotib olgan, vaholanki kompaniyaning har bir aksiyaga to'g'ri keladigan sof naqd puli taxminan $17 edi. Keyin Abbott kompaniyani aksiyasi uchun $27 dan sotib olgan. Shu kabi bitimlar tufayli fond 2009 yilni taxminan +27% bilan yakunlagan.
Uzoq muddatli natija
Wikipedia ma'lumotiga ko'ra, Baupost tashkil topganidan beri o'rtacha yillik daromadi taxminan 20% bo'lgan va Bloomberg reytingida tarixdagi eng ko'p sof daromad keltirgan fondlar qatoriga kirgan.
Eng katta xatolari
2008 yildagi zarar
Inqiroz avjida qimmatli qog'ozlar narxi tushib ketgani sababli Baupost fondlari 2008 yilda taxminan 7–13% yo'qotgan. Klarmanning ehtiyotkorligi ham fondni bozor zarbasidan to'liq himoya qila olmagan.
Sust o'n yillik (2014–2024)
Wikipedia ma'lumotiga ko'ra, 2014–2024 yillarda Baupost yiliga o'rtacha atigi taxminan 4% daromad keltirgan, bu esa shu davrdagi AQSh aksiyalar bozoridan ancha past. Katta naqd zaxira va ehtiyotkor uslub uzoq davom etgan o'sish bozorida orqada qolishga olib kelgan.
Hozir
2026 yil holatiga Klarman 69 yoshda va Baupost prezidenti hamda bosh investori bo'lib qolmoqda. Firma boshqaruvidagi aktivlar 2022 yilda taxminan $25 mlrd deb baholangan. Forbes 2025 yil yanvarida uning shaxsiy boyligini $1,3 mlrd deb ko'rsatgan.
U ommaviy chiqishlardan qochadi, kam intervyu beradi. 2025 yil iyulida Broad Institute ilmiy markazi direktorlar kengashi raisi etib tayinlangan. Shuningdek, Klaravich Stables otchilik xo'jaligining sheriklaridan biri.
Portfelini kuzatib nima olamiz
- Baupost 13F hisobotida faqat AQSh aksiyalari ko'rinadi — fondning qarzlar, ko'chmas mulk va naqd puldagi katta qismi bu yerda aks etmaydi, shuning uchun portfel tabidagi ro'yxat uning to'liq qarashini bildirmaydi.
- Eng qiziqarli signal — yangi pozitsiya ochilishi yoki ulushning keskin oshirilishi: Klarman odatda boshqalar qochayotgan, "yoqimsiz" kompaniyalarni sotib oladi, shuning uchun bunday xarid chuqur tahlil natijasi bo'lishi mumkin.
- 13F ma'lumoti chorak tugaganidan 45 kungacha kechikib chiqadi; Klarman olgan narx va bugungi narx farq qilishi mumkin — ko'r-ko'rona nusxalash strategiya emas.
- Halol investor nazari: Baupost portfelida ba'zan moliya, sug'urta va qarzi ko'p yoki qayta tuzilayotgan kompaniyalar uchraydi — bular odatda halol skriningdan o'tmaydi. Texnologiya, sog'liqni saqlash va iste'mol sohasidagi pozitsiyalar esa halol bo'lishi mumkin. Har pozitsiyaning halol holatini Portfel tabida ko'ring.
Matn ochiq manbalar asosida tayyorlangan tanishtiruv — investitsiya tavsiyasi emas. Xato topsangiz, bizga yozing.