Fairfax Financial Holdings asoschisi va raisi — "Kanadaning Uorren Buffett'i" deb ataladigan hind-kanadalik investor.
Hayot yo'li
V. Prem Watsa 1950 yil 5 avgustda Hindistonning Haydarobod shahrida tug'ilgan. Haydarobod davlat maktabida o'qigan, so'ng Hindiston texnologiya instituti Madras (IIT Madras) ni kimyo muhandisligi bo'yicha tamomlagan. Uning ota-onasi haqida ochiq manbalarda ma'lumot kam.
MBA uchun Kanadaning London (Ontario) shahriga ko'chib, G'arbiy Ontario universitetining Ivey biznes maktabida o'qigan. Aytishlaricha, u Hindistondan $8 bilan chiqqan va o'qishini to'lash uchun pechka va konditsionerlar sotgan.
Sohaga kirib kelishi
Watsa faoliyatini Confederation Life sug'urta kompaniyasida boshlagan. 1984 yilda sobiq rahbari Toni Hamblin bilan Hamblin Watsa Investment Counsel investitsiya firmasini tuzgan. 1985 yilda qiyin ahvoldagi yuk tashish sug'urtachisi Markel Financial'ni nazoratga olib, uni Fairfax Financial Holdings deb qayta nomlagan.
Keyingi o'n yilliklarda Fairfax ko'plab sug'urta kompaniyalarini sotib oldi: Crum & Forster (1998, $565 mln), Allied World (2017, $4,9 mlrd) va boshqalar. Watsa uzoq yillar ommadan chetda yurgan — investorlar bilan konferensiya qo'ng'iroqlarini faqat 2001 yildan boshlagan. 2015 yilda Fairfax India'ni ochib, Hindistonga uzoq muddatli investitsiyalar uchun ~$1 mlrd yig'gan.
Investitsiya uslubi
Fairfax — Berkshire Hathaway kabi sug'urta guruhi: sug'urta polislaridan yig'ilgan mablag' (float) qiymat investitsiyasi tamoyillari asosida investitsiya qilinadi. Watsa arzon aksiyalarni sotib olish bilan birga, bozor qulashi yoki inqiroz kabi makro xavflarga qarshi katta himoya pozitsiyalarini (hedjlar) ochishi bilan tanilgan.
Guruh markazlashmagan: 26 ga yaqin sug'urta kompaniyasi mustaqil ishlaydi, investitsiyalar esa markazdan boshqariladi. Watsa'ning maoshi o'n yilliklar davomida $600 ming darajasida saqlangan, kompaniya soliqdan oldingi foydaning 2% ini xayriyaga ajratadi.
Eng yaxshi qarorlari
1985 yildan beri o'sish
1985 yildan beri Fairfax'ning bir aksiyaga to'g'ri keladigan balans qiymati yiliga ~18,7%, aksiya narxi (dividendlar bilan) yiliga ~19,2% o'sgan — 1985 yildagi CAD 3,25 dan 2024 yil oxirida CAD 2 000 dan yuqoriga.
Inqirozlarni oldindan ko'rish
Watsa 1989–1990 yillarda Yaponiya birjasi qulashidan Nikkei put-opsionlari orqali, 2000–2002 yillardagi texnologiya pufagi yorilishidan esa S&P 500 va texnologiya aksiyalari savatiga put-opsionlar orqali foyda ko'rgan.
2007–2008 kredit inqirozi
2007 yil sentabrigacha Fairfax obligatsiya sug'urtachilari va ipoteka kreditorlariga qarshi ~$18,5 mlrd nominal qiymatli kredit defolt svoplari (CDS) portfelini to'plagan edi. Inqiroz paytida bu tikish Fairfax'ga yirik foyda keltirgan.
Eng katta xatolari
Bozorga qarshi hedjlar (2016)
Watsa aksiyalar portfelini bozor qulashidan himoyalash uchun indekslarga qarshi hedjlar ushlab turgan, lekin kutilgan qulash bo'lmadi. 2016 yil oxirida Watsa barcha himoya hedjlarini yopdi; o'sha yili Fairfax investitsiyalardan ~$1,2 mlrd zarar ko'rdi va yilni ~$512 mln sof zarar bilan yakunladi.
BlackBerry
2013 yilda Fairfax BlackBerry'ni $4,7 mlrd ga sotib olishni taklif qildi, lekin bitimdan voz kechib, uning o'rniga $1 mlrd kapital kiritishga boshchilik qildi. Watsa 2012 yildan kompaniya kengashida edi, lekin to'liq sotib olish rejasi amalga oshmadi.
Hozir
2026 yilda Watsa 76 yoshda va Fairfax raisi hamda bosh direktori bo'lib qolmoqda. Wikipedia ma'lumotiga ko'ra, kelajakda uni rais lavozimida o'g'li Ben Watsa, bosh direktor lavozimida esa prezident Peter Clarke almashtirishi kutilmoqda. 2025 moliya yilida Fairfax ~$33,6 mlrd daromad va ~$4,8 mlrd sof foyda qayd etgan.
U Kanada ordeni (2015) va Hindistonning Padma Shri mukofoti (2020) sohibi, 2024 yilda Kanada biznes shon-shuhrat zaliga kiritilgan.
Portfelini kuzatib nima olamiz
- Fairfax 13F'i guruhning AQSh birjasidagi aksiyalarinigina ko'rsatadi — uning Kanada, Hindiston va boshqa xorijiy investitsiyalari, obligatsiyalari va hedjlari bu yerda ko'rinmaydi.
- Watsa ko'pincha kam e'tiborli, arzon, ba'zan qiyin ahvoldagi kompaniyalarni oladi — bunday pozitsiyalar uzoq sabr talab qiladi.
- 13F 45 kun kechikadi; Watsa makro qarashlarini yillik aksiyadorlar maktubida batafsil bayon qiladi — portfelni shu maktub bilan birga o'qish foydali.
- Halol nazari: Fairfax'ning o'zi sug'urta guruhi, portfelida esa banklar, sug'urta va moliya kompaniyalari ko'p uchraydi — bular odatda halol emas; sanoat va iste'mol kompaniyalari ko'proq halol bo'lishi mumkin. Har pozitsiyaning halol holatini Portfel tabida ko'ring.
Matn ochiq manbalar asosida tayyorlangan tanishtiruv — investitsiya tavsiyasi emas. Xato topsangiz, bizga yozing.