Company stories
Which companies made their owners rich, and which ones vanished within a few years? Real stories of super-companies and fallen giants — what went right, what went wrong and what to learn from it.
Super-companies
Companies whose strong business model delivered outsized results to their owners.

The Enphase story: from a sub-$1 stock to a 500x gain — and the 92% crash that followed
In 2017 this solar company was at risk of being kicked off Nasdaq. Five and a half years later it was one of the fastest-rising stocks on Wall Street. Then the sun set again.
8 min read
The Sezzle story: from $1.20 to ~$187 — a small fintech that rose over 150-fold in 21 months
A company forgotten on the Australian exchange, whose sale to a bigger rival fell apart and whose Nasdaq trading was halted on day one. Then it started making money — and the stock rose more than 150-fold.
7 min read
The Carvana story: from -99% to 130x — how a company on the edge of bankruptcy came back
At the end of 2022 the market had all but buried Carvana. Three years later it joined the S&P 500. This story is both an inspiration and a warning.
8 min read
The Celsius story: from penny stock to a 90x energy drink in four years
In 2012 the whole company was worth about $5 million. Then a "healthy energy" idea, gyms and Pepsi trucks turned it into one of the market's fastest-rising stocks — and then cut it by more than half again.
7 min read
The AppLovin story: from mobile game ads to 80x in three years
A company most people have never heard of. In 2022 its stock fell more than 90%. Then one ad algorithm changed everything.
7 min read
The Powell Industries story: Houston's "boring" electrical cabinets rose 50x in four years
No app, no AI model — just huge electrical cabinets assembled in a factory. Yet from 2022 to 2026 this small Texas company's stock rose roughly 51x.
7 min read
The Vertiv story: how a "boring" air-conditioning business rose 45x in four years
In the summer of 2022 nobody wanted this $8 stock — less than four years later it hit $376. The secret: AI chips run extremely hot, and Vertiv makes the equipment that cools and powers them.
8 min read
The Super Micro story: the server maker that rose 35x in two years and fell 86% in eight months
The AI boom turned an ordinary server assembler into a Wall Street star. Then its auditor resigned — and it turned out this was not the company's first reporting problem.
10 min read
The e.l.f. Beauty story: from one-dollar makeup to a 33x stock in five years
In early 2019 e.l.f. stock was worth less than half its IPO price. Five years later it was up 33x — thanks to TikTok, cheap "dupes" and one bold decision.
6 min read
The Hims & Hers story: from a $2.70 SPAC stock to a ~27x run — and the storm that followed
Seeing a doctor from your phone and getting medicine delivered home barely excited anyone in 2022. In under three years the stock rose roughly 27-fold — and then fell 80% again.
7 min read
The Upstart story: 20x in 10 months, then −97% in the next 14
An AI lending company whose stock rose 20-fold from its IPO price. Then rates went up, the money behind its loans pulled back — and almost all of it was given back.
8 min read
Nvidia tarixi: bankrotlikka 30 kun qolgan kompaniyadan dunyoning eng qimmat kompaniyasigacha
Yo'l bo'yidagi oshxonada tug'ilgan, bir necha marta o'limga yaqin kelgan va oxiri sun'iy intellekt davrining asosiy "belkurak sotuvchisi"ga aylangan kompaniya.
8 min read
Tesla tarixi: bankrotlik yoqasidagi startapdan dunyoning eng qimmat avtomobil kompaniyasigacha
Hamma "elektromobil o'yinchoq" deb kulgan, kamida ikki marta o'limga bir necha hafta qolgan va baribir butun avtomobil sanoatini o'ziga ergashtirgan kompaniya.
6 min read
Amazon tarixi: garajdagi kitob do'konidan internet imperiyasigacha
Yillar davomida ataylab foyda ko'rsatmagan, aksiyasi 90% dan ko'proq qulagan va shunga qaramay dunyoning eng qudratli kompaniyalaridan biriga aylangan do'kon.
6 min read
Netflix tarixi: pochta orqali DVD jo'natishdan dunyoning eng katta striming xizmatigacha
Bir paytlar o'zini $50 mln ga sotmoqchi bo'lgan, rad etilgan, keyin esa uni rad etgan gigantni bankrotlikka olib borgan kompaniya.
5 min read
Palantir tarixi: 17 yil zarar ko'rgan "sirli" kompaniya qanday qilib birjaning yulduziga aylandi
Josuslik idoralari uchun dastur yozgan, yillar davomida foyda ko'rmagan, ko'pchilik tushunmagan va baribir sun'iy intellekt to'lqinida eng ko'p o'sgan aksiyalardan biriga aylangan kompaniya.
6 min read
Shopify tarixi: sotilmagan snoubordlardan millionlab do'konlarni boshqaradigan platformagacha
Snoubord sotish uchun yozilgan bir dastur qanday qilib Amazon'ga qarshi "isyonchilar"ning quroliga va Kanadaning eng qimmat kompaniyalaridan biriga aylandi.
5 min read
Monster Beverage tarixi: sharbat sotgan kichik kompaniya qanday qilib Apple va Nvidia'dan ham ko'proq o'sdi
Texnologiya ham, ixtiro ham yo'q — faqat energetik ichimlik, kattaroq banka va to'g'ri hamkor. Lekin 2000-yildan beri AQShda eng ko'p o'sgan aksiyalardan biri aynan shu.
5 min read
Microsoft tarixi: "o'ldi" deb hisoblangan gigant qanday qilib ikkinchi marta dunyo cho'qqisiga chiqdi
Ikki talaba yozgan dasturdan dunyoning har bir ofisiga kirgan, keyin 15 yil joyida turib qolgan va yangi rahbar bilan qaytadan tug'ilgan kompaniya.
6 min read
Google tarixi: $750 000 ga ham sotib olinmagan qidiruv tizimi qanday qilib trillionlik imperiyaga aylandi
Talabalar yotoqxonasida tug'ilgan, deyarli arzimagan pulga sotilib ketayozgan va internetdagi har bir savoldan pul topishni o'rgangan kompaniya.
6 min read
Costco tarixi: kam foyda bilan savdo qilib, aksiyadorlarini boy qilgan do'kon
Bezaksiz omborxona, katta qutilar va 40 yil o'zgarmagan $1.50 lik hot-dog. Costco xaridorlarga qancha ko'p yaxshilik qilgan bo'lsa, aksiyadorlariga ham shuncha ko'p pul ishlab bergan.
7 min read
Coca-Cola tarixi: dorixonadagi siropdan 60 yildan ortiq dividend oshirgan imperiyagacha
Birinchi yili kuniga o'rtacha to'qqiz stakan sotilgan ichimlik bugun deyarli butun dunyoda ichiladi. Kompaniya ham bu yo'lda bir necha marta katta xato qilgan.
6 min read
Visa tarixi: 65 ming kartalik muvaffaqiyatsiz tajribadan dunyoning to'lov yo'llarigacha
Visa hech kimga qarz bermaydi va birorta karta ham chiqarmaydi. Shunga qaramay, dunyoda karta orqali qilinadigan deyarli har bir xariddan o'z ulushini oladi.
6 min read
Novo Nordisk tarixi: insulin va Ozempic qanday qilib Yevropaning eng qimmat kompaniyasini yaratdi va nega u keyin qulab tushdi
Bir shifokor ayolning qandli diabeti bilan boshlangan 100 yillik hikoya. Unda o'n yillab sabr, bitta mo''jizaviy dori va eng yaxshi kompaniyalar ham qanday tez qulashi mumkinligi haqidagi saboq bor.
6 min read
ASML tarixi: tomi oqadigan omborxonadan dunyodagi eng muhim mashina ishlab chiqaruvchisigacha
Ko'pchilik nomini ham eshitmagan, lekin usiz dunyoning eng ilg'or chiplarini yasab bo'lmaydigan golland kompaniyasi.
7 min read
TSMC tarixi: 56 yoshli muhandisning g'oyasi qanday qilib dunyo chiplarining yuragiga aylandi
O'zining birorta ham mahsuloti yo'q, lekin Apple, Nvidia va AMD chiplarining katta qismini yasaydigan Tayvan kompaniyasi.
6 min read
Domino's tarixi: "karton ta'mli" pitsadan Google'ni ortda qoldirgan aksiyagacha
Volkswagen evaziga almashtirilgan pitsaxona, o'z mahsulotini "yomon" deb tan olgan reklama va texnologiya kompaniyasiga aylangan pitsa sotuvchisi.
6 min read
Booking tarixi: 99% qulagan dot-kom kompaniyasi qanday qilib sayohat imperiyasiga aylandi
Dot-kom pufagining ramzi bo'lgan Priceline 99% qiymatini yo'qotdi — keyin $133 mln ga Amsterdamdagi kichik saytni sotib olib, tarixdagi eng yaxshi xaridlardan birini qildi.
5 min read
Chipotle tarixi: restoran ochish uchun pul topmoqchi bo'lgan oshpaz qanday qilib burrito imperiyasini qurdi
Asli "vaqtincha" ochilgan kichkina burritoxona — o'n minglab odamni zaharlagan janjaldan omon qolib, Amerikaning eng qimmat restoran tarmoqlaridan biriga aylandi.
7 min read
Lululemon tarixi: yoga shimi qanday qilib milliardlik biznesga aylandi
Kanadadagi kichkina yoga zalidan boshlangan brend — sport kiyimini kundalik kiyimga aylantirdi, lekin o'z asoschisining so'zlaridan ham, shaffof shimlardan ham omon qolishga majbur bo'ldi.
6 min read
Meta (Facebook) tarixi: yotoqxonadagi saytdan 3 milliard odamning kundalik odatigacha
Talaba yozgan sayt, $1 mlrd lik taklifni rad etgan 22 yoshli asoschi, bir necha bor qulagan aksiya va har safar qaytib chiqqan kompaniya.
6 min read
Berkshire Hathaway tarixi: alamdan sotib olingan to'qimachilik fabrikasidan trillion dollarlik konglomeratgacha
Uorren Baffett o'zining "eng ahmoqona" qarori deb atagan xariddan dunyodagi eng mashhur investitsiya kompaniyasini qurib chiqdi.
6 min read
Zara va Amancio Ortega: temiryo'lchining o'g'li qanday qilib modani tezlashtirib, dunyoning eng boy odamiga aylandi
14 yoshida maktabni tashlab, ko'ylak do'konida xizmatkor bo'lgan bola — reklamasiz, intervyusiz, deyarli ko'rinmasdan butun dunyoning kiyinish tezligini o'zgartirdi.
6 min read
LVMH tarixi: Bernard Arnault bankrot to'qimachilik kompaniyasidan qanday qilib hashamat imperiyasini qurdi
Louis Vuitton, Dior, Tiffany, Moët — dunyoning eng qimmat brendlarini bitta qo'lda yig'gan odam. Uni "kashmir kiygan bo'ri" deb atashgan.
6 min read
Apple tarixi: bankrotlik yoqasidan dunyoning eng qimmat kompaniyasigacha
Garajda boshlangan, o'z asoschisini haydab chiqargan, o'limga 90 kun qolganda uni qaytarib chaqirgan va keyin butun dunyoning cho'ntagiga kirib olgan kompaniya.
6 min read
AMD tarixi: $2 lik aksiyadan Intel'ni ortda qoldirgan kompaniyagacha
Yarim asr davomida Intel soyasida yashagan, bir necha bor bankrotlik yoqasiga kelgan va bitta rahbar qo'lida qayta tug'ilgan kompaniya.
6 min readFallen giants
Companies that went bankrupt or lost most of their value — and the signs that showed it early.

Lehman Brothers qulashi: 158 yil yashagan bank qanday qilib bir dam olish kunida yo'q bo'ldi
Fuqarolar urushi va Buyuk depressiyadan omon chiqqan bank o'z kapitalidan 30 barobar ko'p qarz bilan uy-joy bozoriga tikdi — va bir hafta ichida tarixdagi eng katta bankrotga aylandi.
8 min read
Evergrande qulashi: dunyoning eng qarzdor quruvchisi va qurilmay qolgan million xonadon
Xitoyning eng boy odamini yaratgan, futbol klubi, mineral suv va elektromobil ishlab chiqarishgacha yetgan quruvchi $300 mlrd dan ortiq qarz ostida qoldi.
7 min read
WeWork tarixi: $47 milliardlik "texnologik kompaniya" qanday qilib bankrot ijarachiga aylandi
Ofis ijarasini "dunyo ongini yuksaltirish" deb sotgan, eng boy investorlarni ishontirgan va 15 yillik ijara qarzlari ostida qolib ketgan kompaniya.
7 min read
Toys "R" Us: bolalarning sevimli do'koni qanday qilib qarz ostida qolib ketdi
Butun bir avlodning bolaligi bo'lgan o'yinchoq imperiyasi raqobatchilardan emas — o'zini sotib olish uchun olingan qarz foizlaridan o'ldi.
6 min read
Hertz: 100 yillik ijara giganti bankrot bo'ldi — keyin aksiyadorlar kutilmaganda pulini qaytarib oldi
Qarzga qurilgan avtopark pandemiyada qiymatini yo'qotdi, kompaniya bankrot bo'ldi — va bu hikoya bankrot aksiya bilan o'ynash qanchalik xavfli ekanini eng yaxshi ko'rsatadi.
6 min read
Enron tarixi: Amerikaning "eng innovatsion" kompaniyasi qanday qilib 24 kunda qulab tushdi
Olti yil ketma-ket "Amerikaning eng innovatsion kompaniyasi" deb tan olingan, oxiri esa "buxgalteriya firibgarligi" so'zining sinonimiga aylangan energiya giganti.
7 min read
FTX tarixi: $32 milliardlik kripto birja qanday qilib 10 kunda yo'q bo'ldi
Jurnal muqovalaridagi "kripto qiroli", Super Bowl reklamalari, stadion nomi — va mijozlar pulining jimgina boshqa kompaniyaga oqib ketgani haqidagi hikoya.
5 min read
Wirecard tarixi: Germaniyaning "texnologiya yulduzi" va yo'q bo'lib chiqqan €1,9 milliard
Germaniyaning eng nufuzli 30 kompaniyasi qatoriga kirgan to'lov giganti — va uni fosh qilgan jurnalistni regulyator ta'qib qilgani haqidagi hikoya.
6 min read
Nikola tarixi: tepalikdan dumalatilgan yuk mashinasi va $30 milliardlik va'da
Bitta ham tayyor mahsulotsiz Ford'dan qimmatroq baholangan, asoschisi firibgarlikda aybdor deb topilgan va oxiri bankrot bo'lgan vodorod yuk mashinasi kompaniyasi.
6 min read
Luckin Coffee tarixi: soxta savdo, Nasdaq'dan haydalish va kutilmagan qayta tug'ilish
Starbucks'ni yengmoqchi bo'lgan xitoy startapi o'z savdosining katta qismini to'qib chiqargan — va baribir omon qolgan kam sonli firibgarlik qurbonlaridan biri bo'lgan.
5 min read
Kodak tarixi: raqamli kamerani ixtiro qilib, undan halok bo'lgan kompaniya
Bir asr davomida dunyoning xotiralarini saqlagan, raqamli kamerani birinchi bo'lib yasagan — va aynan shu ixtirodan qo'rqib, bankrot bo'lgan gigant.
7 min read
Nokia tarixi: dunyodagi har ikkinchi telefonni yasagan kompaniya qanday qilib hammasini yo'qotdi
Qog'oz fabrikasidan dunyoning eng yirik telefon ishlab chiqaruvchisiga aylangan, Yevropaning eng qimmat kompaniyasi bo'lgan — va smartfon inqilobini yetti yil ichida boy bergan fin giganti.
6 min read
BlackBerry tarixi: prezidentlar ishlatgan telefon qanday qilib besh yilda bozordan yo'qoldi
Butun dunyo biznesmenlari va hatto AQSh prezidenti qo'lidan tushirmagan telefon — sensorli ekran "o'tkinchi moda" deb o'ylagani uchun 83 milliard dollarlik qiymatini yo'qotgan kanadalik kompaniya.
6 min read
Blockbuster tarixi: Netflix'ni 50 million dollarga sotib olishdan bosh tortgan gigant
Har juma oqshomi millionlab oila kirib chiqadigan 9 000 do'konli imperiya — uni oxir-oqibat o'zi kulib qaytargan kichkina kompaniya yengdi.
6 min read
Pets.com tarixi: birjaga chiqqanidan 268 kun o'tib yopilgan dot-kom afsonasi
Super Bowl'da reklama, Amazon sarmoyasi, mashhur paypoq-qo'g'irchoq va $82,5 mln IPO — lekin har bir sotuvdan zarar ko'radigan biznes. Dot-kom pufagining eng yorqin ramzi.
6 min read
Peloton tarixi: pandemiya qahramonidan 95% qulagan aksiyagacha
Butun dunyo uyda qamalib qolganda hamma uni xohladi. Eshiklar ochilgach esa ma'lum bo'ldiki, kompaniya vaqtinchalik talabni abadiy deb o'ylagan ekan.
6 min read
Zoom tarixi: kompaniya g'alaba qildi, aksiya esa 90% qulab tushdi
Pandemiyada butun dunyoni bir-biriga bog'lagan, bugun ham milliardlab foyda ko'radigan kompaniya. Uning aksiyasini cho'qqida sotib olganlar esa pulining katta qismini yo'qotdi. Qanday qilib?
6 min read
Silicon Valley Bank qulashi: 48 soatda yo'q bo'lgan bank
Startaplarning sevimli banki eng "xavfsiz" aktiv — davlat obligatsiyalarida pul yo'qotdi. Keyin bir kunda mijozlar $42 mlrd olib ketdi.
7 min read
Credit Suisse qulashi: 167 yillik bank qanday qilib bir dam olish kunida yo'q bo'ldi
Shveysariyaning temir yo'llarini qurgan, 2008-yilgi inqirozdan davlat yordamisiz chiqqan bank. 15 yil o'tib esa raqibiga deyarli tekinga sotildi.
7 min read